Nummer 101


Cultuur | november - december 2004


Sámi winnen opnieuw Liet Ynternasjonaal (Onno P. Falkena)<< Nummer 101

Leeuwarden. - Op vrijdag 22 oktober werd in Ljouwert al weer voor de derde maal het Songfestival Liet Ynternasjonaal plaats, het enige en echt songfestival voor Europese minderheidstalen. Het festival kende dit jaar een biezonder goed niveau met de ontroerende, in het Gaelic gezongen 'ballad' Dean Cadalan Sanhach van de Schotse zangeres Alyth McCormack van Lewis, en vrolijke Occitaanse dansmuziek van het hoofdzakelijk uit vrouwen bestaande gezelschap Bombe 2 bal uit Toulouse. Bretagne werd meer dan voortreffelijk vertegenwoordigd door de groep EV uit Naoned. Maar de winnaar van het festival kwam, en dat is niet voor het eerst, uit Lapland. Sámi-zanger Niko Valkeapää uit Kautakeino stond bij de Europese verkiezingen nog hoog op de lijst van de Finse groenen en miste op een haar een zetel in het Europese parlement. Jammer voor het parlement, maar ongetwijfeld een zegen voor Niko's muzikale loopbaan. Met het bijna fluisterend gezongen lied Rabas Mielain, waarbij hij prachtig werd begeleid op trompet, won Niko zowel de publieksprijs als de juryprijs. Liet Ynternasjonaal was het eerste optreden in West-Europa van Valkeapää, die begin dit jaar al een belangrijke Noorse prijs won voor zijn debuut-cd.

Het publiek dat van Liet Ynternasjonaal kan genieten is trouwens aanzienlijk groter dan de bijna uitverkochte Harmonie. Omrop Fryslân registreerde Liet Ynternasjonaal voor radio en televisie en zal de liedjescompetitie tijdens de kerstvakantie integraal uitzenden. In de loop van 2005 zal dit programma worden herhaald op Nederland 1, waardoor ook Vlaanderen alsnog Liet Ynternasjonaal zal kunnen bekijken. De mediabelangstelling bleef uiteraard niet beperkt tot Fryslân. Een ploeg van de Sámi TV uit Karasjokk reisde naar Ljouwert, waar ze het erg warm vonden. Alvorens zich in het feest te storten vervaardigden Maria en Gard verscheidene reportages, die, na op de meegenomen laptop gemonteerd te zijn, vanuit het Friese ICT-center Crystalic fluks werden doorgespeeld naar Oslo om in geheel Scandinavië uitgezonden te worden. Sianel Pedwar Cymru reisde eveneens naar Fryslân om de verrichtingen van de jeugdige diva Elin Fflur van Ynys Môn (Anglesey) te volgen. Elin viel op doordat zij kans zag om zich tijdens haar optreden te verkleden. Ze zong prachtig, maar kan toch niet op tegen alle kwaliteit en autenticiteit uit Lapland, Occitanië en Galicië, dat ditmaal werd vertegenwoordigd door de sympatieke, zeer geëngageerde zangeres Uxía. Uxía geniet in Galicië veel respect door haar strijdbare woordvoerderschap voor de Nunca Maís-beweging, die sinds de olieramp met de Prestige strijdt voor een schone kust en tegen een onbetrouwbare en onbekwame overheid. Haar strijdbaarheid en kritiek op Aznar en Fraga kostte haar in Galicië een aantal optredens, wat echter weer ruimschoots werd gecompenseerd door veel optredens in Portugal, waar men kritiek op de Spaanse overheid doorgaans beter op waarde weet te schatten en Uxía bijkans de sterrenstatus heeft bereikt.

De kwaliteit van het programma trok overigens, meer dan in vorige jaren, ruime belangstelling van de Nederlandse media. De Volkskrant wijdde een hele pagina aan het festival, de VPRO-radio een uur en Trouw een groot artikel. Enfant terrible Giel Beelen van radio 3 fm maakte er een spelletje van door het publiek onder het motto 'Lever je streek!' te laten raden waar de diverse artiesten vandaan kwamen. De toekomst van Liet Ynternasjonaal is nog even (on)zeker als na iedere vorige editie. Fryslân is trots op het evenement, maar de provincie en de organisatie vinden beiden dat het na drie jaar Ljouwert tijd wordt om op reis te gaan. Waar naartoe is vooralsnog ongewis. Verschillende naties zonder staat hebben al aangeboden om het festival te organiseren. Pontevedra in Galicië heeft warme belangstelling, Bilbo in Baskenland ook, Toulouse werd al bezocht door festival-producent Ivan Pel en zelfs Guovdageainnu, de culturele 'hoofdstad' van de Sámi in Noorwegen, heeft al geïnformeerd. De Friese Stifting Liet, niet meer dan een bescheiden vrijwilligersorganisatie met een aantal semi-professionele krachten, zal de komende maanden in overleg met geldschieters en partner-organisaties in het buitenland werken aan de plannen voor de toekomst. Wellicht is de AB in Europese hoofdstad Brussel ook een optie?