Nummer 101


Duurzame landbouw | november - december 2004


'Wervel' kiest 'voedselsoevereineit als alternatief' (Jan van Ormelingen)<< Nummer 101

Recent publiceerde de organisatie 'Wervel' (Werkgroep voor een rechtvaardige en verantwoorde landbouw) een opmerkelijke brochure over de zoveel besproken problemen in de landbouwsector. Voor de Meervoud-lezer is deze brochure in minstens twee opzichten uitzonderlijk interessant. Om te beginnen wordt de mondiale landbouwproblematiek heel bevattelijk uit de doeken gedaan. Daarnaast neemt 'Wervel' een gedurfd standpunt in over een mogelijke oplossing van 'het landbouwprobleem'. Een aanrader dus.

Wervel is een niet gouvernementele organisatie die zich al jaren bezighoudt met landbouw. De organisatie heeft zich vastgebeten in de problematiek waarmee boeren uit Noord en Zuid worden geconfronteerd. Met gedegen dossiers en kritische standpunten worden niet alleen agromultinationals of neoliberale politici op de rooster gelegd, ook landbouw- en natuurorganisaties krijgen wel eens de ongezouten waarheid te horen.

In het kader van een uitwisseling tussen Vlaamse en Braziliaanse boeren werd de hier besproken brochure samengesteld. Twee teksten komen er in aan bod. De eerste en meest interessante tekst kwam tot stand in de schoot van de internationale boerenbeweging Via Campesina. Deze tekst werd door meer dan 45 organisaties, waaronder Wervel, ondertekend. De tweede tekst is een samenvatting van een VN-rapport over het recht op voedsel, waarin de standpunten van Via Campesina aan bod komen.

In de hoofden van heel wat mensen bestaat de overtuiging dat het wegkwijnen van de landbouw in Vlaanderen een natuurlijk fenomeen is. Sommigen durven zelfs te beweren dat de landbouw in ons land niet meer nodig is omdat anderen wel voor ons zullen zorgen! Deze visie gaat gepaard met een pijnlijke onverschilligheid voor het menselijke leed en de gigantische milieuproblemen die eigenlijk het directe en logische gevolg zijn van het Europese landbouwbeleid. Maar niet alleen de Vlaamse landbouw verkeert in moeilijkheden, wereldwijd worden miljoenen - vooral kleinere - boeren en hun families bedreigd. Hen wordt de weg gedicteerd door de Wereldhandelsorganisatie (WHO). De WHO, maar ook de Europese Unie en de Verenigde Staten, voeren een neoliberale landbouwpolitiek die volledig gericht is op het dereguleren van de markt. Enkel een volledig vrije markt zal geluk en welvaart over deze wereld brengen, dat is de profetische boodschap van de neoliberale missionarissen. WHO-officials dromen van een intensieve, grootschalige en exportgerichte landbouw, maar schijnen niet te beseffen welke schade ze aanrichten. Dat intensieve landbouw niet samengaat met een gezond milieu hoeft weinig verduidelijking. Het neoliberale landbouwmodel is echter ook synoniem voor banenverlies, voedselafhankelijkheid en moordende concurrentiedruk.

Vaak wordt de landbouwproblematiek uitgelegd als een probleem tussen Noord en Zuid, tussen arm en rijk. In de tekst die Wervel mee ondertekende wordt terecht afstand gedaan van deze visie. We staan immers niet voor een Noord-Zuidconflict, maar voor een 'fundamenteel sociaal conflict'. Namelijk een conflict tussen het neoliberale economische model waar we steeds meer in verzeild geraken en een te realiseren alternatief. Hoewel Wervel zich beperkt tot het landbouwaspect, heeft de organisatie net zoals Meervoud het neoliberale model grondig geanalyseerd. In de voorliggende tekst schuift Wervel een alternatief naar voren dat inhoudelijk dicht lijkt te staan bij de oplossingen die Meervoud formuleerde, namelijk 'Voedselsoevereiniteit'. We citeren: "In ieder land moeten de mensen het recht hebben en ook de mogelijkheden om zelf hun beleid te bepalen inzake voedsel, landbouw en visserij.
Zij moeten het recht hebben om hun binnenlandse markten te beschermen en het recht om openbare subsidies in stand te houden die steun bieden aan een duurzame productie op basis van familiale landbouw, om daarmee tegelijkertijd veilig en betaalbaar voedsel te verzekeren voor alle leden van de samenleving. Deze rechten zijn fundamenteel binnen de eis van wereldburgers voor politieke soevereiniteit, democratie en vrede.
" Verder wordt er gevraagd aan de nationale regeringen om "de noodzakelijke maatregelen te nemen ter bescherming van de binnenlandse voedselproduktie en -distributie." Omdat de principes van de vrije markt niet zomaar toepasbaar zijn op de landbouwsector wordt gevraagd om de WHO haar bevoegdheid over landbouw te ontnemen.

Het valt toe te juichen dat ook andere organisaties langzaam maar zeker beginnen te beseffen dat de deregulering en de afbraak van de nationale staat vooral ten goede komen van een kleine groep (steenrijke) mensen.

We zijn dus op het goede pad.

S.n. WTO en landbouw, Voedselsoevereiniteit als alternatief. Wervel, Brussel, 2004, 27 p. Deze brochure kost 2,50 euro en kan besteld worden bij: Wervel vzw, Paleizenstraat 90, 1030 Brussel. Tel. 02/203.60.29 of wervel@pi.be.