Nummer 104


Ideologie | februari 2005


Verwaterd nationalisme (Theo Van Heijst)<< Nummer 104

Al wie streeft naar Vlaamse zelfstandigheid valt onder de verzamelterm Vlaams-nationalisme. Nu wordt nationalisme in het algemeen wel eens beschreven als een ideologisch lege fles, die wel voor sterkte en vorm zorgt, maar zonder een specifieke inhoud. Elk particulier nationalistisme moet een programma voor de eigen situatie ontwerpen. Daar staan we in Vlaanderen nog ver van af. We kunnen hier beter spreken van verscheidene kleine Vlaams-nationalismes.

Staatsontwerp

Die verschillende Vlaams-nationalismes lopen sterk uiteen, zijn soms zelfs volledig tegengesteld in hun opvatting over de nagestreefde Vlaamse staat. Er is helemaal geen consensus over Vlaanderen als grondgebied, als rechtsstaat, als democratie en als welvaartsstaat. Anders uitgedrukt: over de mate van de nationale soevereiniteit en de aard van de volkssoevereiniteit die Vlaanderen zich moet aanmeten is er grote onenigheid. Dit maakt de Vlaamse beweging, die tegenwoordig al heel weinig actieve aanhangers heeft, natuurlijk nóg zwakker als politieke factor.

Heel vaak blijven Vlaams-nationalistische instanties of personen nogal vaag of beperkt in hun formulering van een Vlaams staatsontwerp. Eén manier om te ontdekken wat voor het Vlaamse binnenland gewenst wordt, is het onderzoek van de opvattingen die de ronde doen over de buitenlandse aspecten van Vlaamse staatswording. Want die zijn natuurlijk de rechtstreekse afgeleide van de meningen over de interne schikkingen.

Vlaanderen in Europa

Zowel de N-VA, een politieke partij, als de Vlaamse Volksbeweging (VVB), een politieke drukkingsgroep, hebben zich via democratisch tot stand gekomen congresbesluiten geuit als voorstanders van een confederaal Europa. Zij zijn officieel voorstanders van een Europese Statenbond waarin het zelfstandige Vlaanderen zijn plaats zal vinden. Een statenbond of confederatie heeft weliswaar rechtspersoonlijkheid, maar de bevoegdheden worden verdeeld op basis van een verdrag. Er komt niets in den aard van een grondwet aan te pas. De aangesloten staten behouden hun soevereiniteit en het recht op seccessie. Alleen het buitenlands beleid wordt gemeenschappelijk geregeld.

We zouden dus vermoeden dat N-VA en VVB principiële tegenstanders zijn van alle projecten die de EU, momenteel balancerend tussen confederalisme en federalisme, verder de federale kant willen opduwen. De federatieve Europese Grondwet is daar het beste voorbeeld van: men zou verwachten dat de beide organisaties die 'ambtshalve' zouden verwerpen. Wie wil dat Vlaanderen als staat een stem krijgt in Europa, is toch tegen tendenzen die de bevoegdheden van de staten willen inperken! Helaas, zoals zo vaak nemen de kaders het niet zo nauw met het eigen programma: de leiders van zowel N-VA als VVB staan heel dicht bij verraad van hun nationalistisch voetvolk.

De N-VA heeft op Vlaams, Belgisch en Europees niveau het Europees Grondwettelijk Verdrag al goedkeuring verleend! In deze fundamentele aangele werden de leden niet geconsulteerd. Hoe schizofreen hierbij te werk wordt gegaan laat het voorbeeld van Frieda Brepoels zien. Het europarlementslid keurt de ene dag de EU-grondwet goed (weliswaar begeleid door enkele zielige "maarren") en de andere dag betuigt ze haar steun aan het initiatief van de Baskische premier, die zijn natie meer soevereiniteit wil geven.

De VVB van haar kant heeft, i.p.v. onmiddellijk in de aanval te gaan, een onderzoeksgroep aangaande de EU-grondwet opgestart. In het februarinummer van het VVB-maandblad Doorbraak vonden we een tekst van Theo Lansloot, een voormalig Belgisch diplomaat. Lansloot is zowel lid van de N-VA-partijraad als van het politiek bureau van de VVB. Vermoedelijk werkt hij ook mee aan de VVB-werkgroep over de EU-grondwet. Dit zonder twijfel achtenswaardig heerschap is dan ook representatief voor de wijze waarop men in die kringen over een "onafhankelijk" Vlaanderen nadenkt.

Zijn artikel begint als een verslag van de Staten Generaal die het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen op 6 december 2003 hield onder het motto "Vlaamse Staatsvorming: Vlaanderen, Europa, Wereld". Maar voor de rest gaat het o.i. om zijn persoonlijke maar tekenende zienswijze.

Volgens Lansloot volstaat het niet dat Vlaanderen zijn zelfstandigheid uitroept: het moet ook als zodanig erkend worden, door de EU en de landen daarbuiten, vooral dan door de VS! Lansloot is van mening dat die erkenning het gemakkelijkst kan verkregen worden als Vlaanderen zich als opvolgerstaat van België opwerpt. Het zelfstandige Vlaanderen moet dan wel alle door België aangegane verbintenissen nakomen, inclusief die binnen de EU en de NAVO.

Normaal zal volgens schrijver het onafhankelijke Vlaanderen een republiek worden, maar als het verzelfstandigingsproces vergemakkelijkt wordt door een grondwettelijke monarchie met een louter protocollair staatshoofd voor te dragen, dan mag de Vlaamse beweging dat niet zonder meer verwerpen.

Lansloot is weliswaar tegenstander van de Europese Grondwet maar dan alleen maar omdat er een artikel II-81 is in opgenomen. Dit verbiedt o.m. discriminatie op grond van het behoren tot een nationale minderheid. De schrijver vreest (terecht) dat Franstalig België dit (net als protocol 12 van het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele vrijheden) gaat misbruiken om hun penibele situatie in de rand rond Brussel te verbeteren... Met de originele tekst die de Europese Conventie aangenomen had (zonder art.II-81) heeft Lansloot verder geen problemen...

Kortom: het zelfstandig Vlaanderen dat Lansloot wil is een klein-België, op weg naar volledige uitholling door de EU (en andere supranationale structuren), maar dan zonder Franstaligen.

Als soevereinistisch flamingant vind ik de houding van de N-VA en de tendens binnen de VVB zeer zorgwekkend. Groothoekig europeanisme of atlanticisme blijken steevast gepaard te gaan met plaatselijke kortzichtigheid.

Ik van mijn kant stel me voor dat een onafhankelijk Vlaanderen pas ontstaat wanneer het Vlaams parlement zich omvormt tot constituante, de Vlaamse zelfstandigheid uitroept en dan begint aan de creatie van een geheel nieuwe wettelijke orde en de implementatie van nieuwe wettelijke verhoudingen om zowel de openbare als de particuliere sfeer van de Vlaamse samenleving te regelen. En die nieuwe regelingen moeten dannog eens aan een volksraadpleging getoetst worden. Vlaanderen moet volgens mij als een "clean state" starten en zelf kunnen bestemmen, op democratische wijze, via het "pick and choose"-principe, welke vroegere internationale verdragen het blijft aankleven en welke niet.

Ik wil m.a.w. dat Vlaamse staatswording zuiver democratisch verloopt, dat het het Vlaamse volk is dat zelf over de inrichting en bevoegdheden, zowel op binnenlands als buitenlands gebied, van zijn staat beslist. Dat is volgens mij het nationalistisch minimum.

Besluit

Een Vlaams-nationalist hoeft volgens mij het Europees Grondwettelijk Verdrag niet te bestuderen om het principieel af te keuren. Een slechts vluchtige lezing ervan maakt echter al duidelijk dat een "onafhankelijk" Vlaanderen dat zich hiernaar schikt niet meer in staat zal zijn een eigen territorium, een eigen rechtsstaat, een eigen democratie en een eigen welvaartstaat naar eigen goeddunken in te richten.

In de Europese Unie, die door deze grondwet uitgetekend wordt, zullen de lidstaten zich helemaal moeten plooien naar de richtlijnen van niet-aansprakelijke bovenstatelijke technocratieën. De staten verliezen elk instrument om het algemeen belang van hun bevolking te behartigen, en die bevolking zal geen democratische zeggenschap meer hebben over het sociaal-economisch beleid.

De houding van de N-VA, de EU-grondwet hals-over-kop goedkeuren, en de zienswijze van Lansloot, Vlaanderen als "successor state" van België, duiken onder het nationalistisch minimum. Het lijkt erop dat zij slechts een Vlaamse staat willen om de Staat in het algemeen terug te dringen! Als zij zich nog Vlaams-nationalisten noemen, dan gaat het maar over een sterk verwaterd nationalisme. Hun 'nationalisme' vult de Vlaams-nationale fles slechts met brak water... Ik wil me helemaal niet de capaciteit toeëigenen getuigschriften te mogen uitdelen, maar op de keper beschouwd kwalificeren zich hun politieke doeleinden, gebaseerd op een communautaristische filosofie, slechts als Vlaams culturalistisch regionalisme.