Nummer 108


Redactioneel | juni 2005


Een Vlaams Marshall-plan voor Wallonië? (Christian Dutoit)<< Nummer 108

In het voorjaar van 1998, dus een goeie zeven jaar geleden, bracht Meervoud een brochure uit die de titel droeg "Een Vlaams Marshall-plan voor Wallonië".

Het ging om een studie van wijlen Antoon Roosens. Er werd toen contact gezocht met mensen uit de Waalse vakbeweging, de Waalse beweging (Toudi, Institut Jules Destrée). Die ontmoetingen waren zeker vruchtbaar, maar zowel in Vlaanderen als in Wallonië was men ietwat verrast over die denkpistes, ze pasten niet meteen in het imago dat beide volkeren over mekaar hebben. De term 'Marshall-plan' was wellicht een beetje ongelukkig en historisch beladen, het ging in feite over een 'solidariteitsplan'.

In Vlaamse kring was er wel enige ontvankelijkheid voor de idee van een Vlaams investeringensplan voor Wallonië, maar bij velen leek het er sterk op dat men Wallonië ongeveer onder Vlaamse curatele wou plaatsen. Niet zo fraai voor een beweging die 'zelfbestuur' opeist. In Waalse kring wou men wel praten, maar het was duidelijk dat de Waalse beweging sterk ingekapseld was in het Waals establishment, en men hield toen nog tegen heug en meug vol dat Wallonië stilaan aan de beterhand raakte.

Zeven jaar later, in 2005 dus, duikt het 'plan' weer op: er was het standpunt van een aantal Waalse economen, die met de schokkende boodschap kwamen dat het verhaal van de Waalse autoriteiten vooral op peptalk en wishful thinking berust, dat de Waalse economie steeds verder bergaf sukkelt. De financiële stromen van Vlaanderen naar Wallonië noemden ze een 'slaapmiddel'. Dan was er plots een 'plan' van CD&V-kamerlid (en begrotingstechnicus) Hendrik Bogaerts, om de transfers voor een bepaalde periode te verdubbelen. Als we Bogaerts goed verstaan moet dit gepaard gaan met het overhevelen van alle sociaal-economische bevoegdheden (inclusief de sociale zekerheid) naar de deelstaten. Helaas werd Bogaert prompt het zwijgen opgelegd. Zijn partij vond het plan 'te delicaat' voor de eigen achterban en stelde een 'communicatiestop' in. En dan was er Di Rupo hemzelve die het in L'Echo voorwaar had over... een Marshall-plan!

Was Meervoud zijn tijd vooruit? Het is duidelijk dat thans algemeen aanvaard wordt dat met het Waals economisch verval enkel komaf gemaakt kan worden door structureel in te grijpen. Het ondoordachte 'njet' uit de Vlaamse beweging tegen elke vorm van solidariteit met Wallonië is daarom onbegrijpelijk. Bogaert heeft blijkbaar goed begrepen dat een grootscheeps solidariteitsplan een hefboom kan zijn om het Belgisch keurslijf af te werpen. Wallonië is niet gebaat met een 'solidariteit op zijn Belgisch'. Het consumptiefederalisme werkt gewoon niet. Er kan best een contract komen voor solidariteit, dat gepaard gaat met een overdracht van economische hefbomen. Maar precies één van de problemen zit in Di Rupo zelf: hij wil wel iets bewerkstelligen, maar pleit voor een 'communautaire' koelkast. Zo werkt het zeker niet.

Zoals Roosens in 1998 al schreef, is een flinke dosis politieke maturiteit vereist. Die wordt zowel van Vlaanderen als van Wallonië verwacht, maar met de huidige politieke elites zijn we wellicht nog niet zo ver. Enkel een soevereinistisch project voor zowel Wallonië als Vlaanderen kan bakens verzetten.