Nummer 111


Turkije en de Europese Unie | november 2005


Democratisch deficit (in Europa) blijft onverminderd (Frans Maes)<< Nummer 111

Europa is dus officieel de toetredingsonderhandelingen met Turkije begonnen. Even officieel wordt toegegeven dat het land bijlange nog niet voldoet aan de door Europa gestelde lidmaatschapscriteria maar zalvend wordt er door de voorstanders aan toegevoegd dat de tekortkomingen tijdens de onderhandelingsperiode van minimaal tien jaar wel zullen weggewerkt worden. Dwarsligger Oostenrijk, dat nog even poogde bij te sturen naar een akkoord over voorkeurssamenwerking, werd na een dag en een nacht op de knieën gepraat.

De Britse minister van buitenlandse zaken Jack Straw kon dan ook fier aankondigen dat de tijdslimiet van 3 oktober gehaald werd, al moest hij daarvoor de Britse tijdrekening inroepen. Hij was inmiddels ook de sneer van Tayyip Erdogan vergeten die een paar dagen eerder had gesteld dat Europa moest kiezen tussen een "open" unie worden of een "christelijk clubje" blijven. Wat dat laatste betreft vergist de Turkse premier zich nog niet weinig. Elke verwijzing naar de christelijke wortels van Europa werden immers uit het op sterven na dode ontwerp van Europese grondwet gebannen.

Het is duidelijk dat de EU-burger het vertrouwen in Europa verloren is. Een paar maanden nadat zowel Frankrijk als Nederland bij referendum de Europese grondwet hadden weggestemd, mede uit protest tegen de mogelijke toetreding van Turkije, gaan de Europese leiders onderhandelen alsof er niets aan de hand is en besluiten zij de toetredingsonderhandelingen toch te beginnen. Die onderhandelingen moeten inderdaad niet automatisch leiden tot de toetreding van Turkije. Maar wat doet men met de starre onwil van de regering Erdogan? Cyprus, ondertussen wel EU-lid, wordt nog steeds niet erkend en over de genocide op de Armeniërs in 1915 mag evenmin worden gepraat. De Turkse schrijver Orhan Pamuk, die zich in een interview met een Zwitserse krant kritisch uitliet over die massamoord en over de stelselmatige onderdrukking van de Koerden, wordt wegens "vernedering van de nationale identiteit" voor de rechter gedaagd en riskeert 3 jaar gevangenisstraf. Zijn boeken werden door de Grijze Wolven openbaar verbrand en de regering bestempelde dat als een "uiting van de bevolking". Vrijheid van meningsuiting geldt als grondrecht in Turkije kennelijk ook niet.

De publieke opinie staat duidelijk zeer negatief tegen de toetreding van Turkije. Uit een peiling van de "Stemmenkampioen" van Het Laatste Nieuws bij zowat 12.000 burgers blijkt dat de toetredingssteun in één jaar tijd volledig is weggevallen. Nu staat nog slechts 27% van de Vlamingen positief tegenover die toetreding en is 64,5% tegen. Eén jaar eerder was nog 46% voor en nog maar 45% tegen. Bij Groen is nog 61% voor terwijl de meerderheid pro bij de SPA afkalft van 61% vorig jaar tot 47% nu. Bij de VLD, waar aan de lopende band politieke bokken geschoten worden, keerde de meerderheid van 53% pro en 37% contra van 2004 nu gewoon om. Toch blijven premier Verhofstadt en minister van buitenlandse zaken De Gucht de grote verdedigers van de Turkse toetreding. Karel De Gucht stelt zelfs boudweg dat er daarover in België geen referendum nodig is vermits de meerderheid van de Belgen pro is. Het ziet er momenteel dus naar uit dat de VLD de fout van het migrantenstemrecht over doet en dat de partijtop alle voeling met zijn kiezers verloren is.

Het is niet omdat begin oktober uiteindelijk beslist werd de toetredingsonderhandelingen te starten dat de kernlanden van Europa nu plots resoluut voorstanders van de Turkse toetreding zouden zijn. Van de nieuwe bondskanselier Angela Merkel is bekend dat zij eerder op de lijn zit van Oostenrijk en een speciaal partnerschap voor Turkije verkiest boven een lidmaatschap. De Deense premier Rasmussen schuift van zijn kant onder druk van zijn eigen bevolking ook steeds meer op naar dit standpunt. En in Frankrijk moest president Chirac beloven dat ter gelegener tijd een referendum zal gehouden worden over de toetreding. Chirac zelf zal dan allicht geen president meer zijn maar van Nicolas Sarkozy die Chirac wil opvolgen, is bekend dat hij vierkant tegen de Turkse toetreding is.

Wij hadden de Turken in 1963 nooit mogen beloven dat zij lid konden worden van de Europese Unie en we hadden zeker de toetredingsonderhandelingen niet mogen starten, aldus gewezen EU-commissaris Karel Van Miert. Als Turkije lid mag worden, waarom dan niet Israël of Madagaskar? Turkije is geen Europees land en voldoet helemaal niet aan de lidmaatschapscriteria. De herziening van de strafwet die overhaast werd doorgevoerd, is niet voldoende voor Europa om zich inschikkelijker te tonen.

Overigens vinden sommige Turken die herziene strafwet maar niks en vrezen zij dat de start van de toetredingsbesprekingen voor Ankara een aanmoediging zullen zijn om de schendingen van de mensenrechten te bestendigen.

Bahar Kimyongur van de Turkse communistische beweging DHKC laakte tijdens een gesprek met Meervoud het staatsterrorisme van het bewind in Ankara waar Europa zich niets lijkt van aan te trekken. DHKC is dan ook resoluut tegen het Turkse lidmaatschap van Europa ook al omdat dit de sociale verworvenheden in Turkije zelf zal aantasten. Nu al heerst in Turkije een privatiseringsgolf waarbij staatsbedrijven verkocht worden tegen een tempo van 20 miljoen $ per maand ten gunste van Europese multinationals en ten nadele van de werkgelegenheid. De Turkse noch de Europese werknemers hebben belang bij deze kapitalistische integratie die alleen zal zorgen voor een nivellering van lonen en wedden naar beneden toe.

Volgens Kimyongur zit Washington achter de kandidatuur van Turkije. Ook al is het land helemaal geen democratie wil Bush toch dat Turkije lid wordt van de EU omdat hij hoopt dat het gewicht van Ankara het Europees beleid zal kunnen benvloeden ten gunste van de strategische belangen van de USA. Europa moet niet hopen dat door de onderhandelingen en het eventuele lidmaatschap Turkije democratischer zal worden; lidmaatschap zal integendeel neerkomen op de fascisering van Europa en een toenemende inmenging van de USA.

Kan de druk van de USA de reden zijn dat de EU tegenover Turkije zo laks is aangaande de criteria van Kopenhagen en de commerciële- en strategische belangen laat prevaleren op de humanistische principes, zo vraagt Kimyongur zich af. Is het nu allemaal in orde met de mensenrechten na de wijziging van de wet op het overspel? Het lijkt alsof Europa zich niks meer aantrekt van kwesties als foltering, isoleercellen, dwangvoeding, beknotting van de vrijheid van meningsuiting via censuur ed. Kimyongur stelt dat Turkije momenteel 2.788 politieke gevangenen telt onder wie 7 journalisten en een groot aantal studenten, vakbondsmensen, kunstenaars en politieke activisten. Onder de jongste twee regeringen zouden 120 onder hen in de gevangenis gestorven zijn.

De overhaaste wijziging van het strafrecht werd door Europa geprezen. Blijkbaar is het Brussel ontgaan dat meteen een aantal elementaire rechten en vrijheden zoals de persvrijheid werden beknot. Er bestaat een censuurcommissie voor de geschreven pers, de radio en televisie. Wanneer "overtredingen" worden vastgesteld, wordt een publicatie- of zendverbod voor een bepaalde tijd opgelegd. In het kader van de strijd tegen het terrorisme gebeurde hetzelfde: telefoons afluisteren kan nu door de politie zonder opdracht van een onderzoeksrechter. De voorhechtenis werd verlengd en verdachten kunnen zonder bewijs in afzondering worden opgesloten. Politieke propaganda die het regime niet bevalt kan worden beteugeld, aldus het DHKC-lid.

"Europa wil ons niet maar wij willen niet bij Europa" zegt Bahar Kimyongur, "omdat wij het Europa van de werkgeversclubs niet willen maar wel een Europa van de arbeider, de vakbonden en de solidariteit. En dat kan men ons niet bieden". Hij maakt zich echter geen begoochelingen. Mocht er in Turkije een referendum gehouden worden dan zouden de gezagsgetrouwe media de sfeer vergiftigen en zou "ja" het halen. Ook al omdat de talrijke minderheidsgroepen in het land voor toetreding zijn omdat zij - onterecht - geloven dat Europa alles voor hen zal regelen.