Nummer 114


Sociaal | februari 2006


Vlaamse én Waalse vakbond in de maak bij ABVV-Metaal (Miel Dullaert)<< Nummer 114

De socialistische arbeidersbeweging was bij haar ontstaan nauw verbonden met het links-flamingantisme. Emile Moyson is er de illustere voorganger van. Het moet dus nauwelijks verbazing wekken dat de Waalse en de Vlaamse naties ook structureel impact krijgen op de vakbondsorganisatie en het Belgisch juk afwerpen.

Sommigen in het linkse Vlaanderen denken dat de eigenheid van de twee naties waaruit België is samengesteld nauwelijks invloed heeft gehad op de socialistische arbeidersbeweging. Niets is minder waar. In het schitterend werk van Maarten Van Ginderachter "Het Rode vaderland" (Lannoo-Amsab) onderzoekt de auteur hoe de Waalse en Vlaamse identiteit invloed hadden op de socialistische beweging.

De auteur wijst erop hoe Vlaamse en Franstalige socialisten zich met resp. Vlaanderen en België identificeerden (hier moet aan toegevoegd worden zegt de schrijver, dat vanaf 1909 de Franstalige BWP-ers de Wallingantische toer opgingen). Eén voorbeeld uit het boek. "Anseele en co bleken met hun afwijzing van de Belgische revolutie en hun heimwee naar het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden zelfs onvermoede voorlopers te zijn van het anti-Belgische Vlaams-nationalisme zoals het na 1918 doorbrak. Franstalige BWP-ers daarentegen eigenden zich 1830 nadrukkelijk toe als een nationale revolutie die door de burgerij aan de arbeiders ontstolen was... De onderschatting van de communautaire geschillen binnen de BWP is te wijten aan selectief geheugenverlies, de zware vooroorlogse aanvaringen pasten niet in het succesverhaal dat de BWP na 1918 schreef"(blz. 9-10)

Wat momenteel gebeurt in de Metaalcentrale van het ABVV is typisch voor de gewijzigde sociaal-economische verhoudingen tussen Wallonië en Vlaanderen. Het overwicht van het Waalse industrieproletariaat in de 19de eeuw, vooral tewerkgesteld in de staal-, ijzer- en steenkoolindustrie, drukte zich structureel uit in een overwicht van het Waalse proletariaat in de vakbond en de BWP. Bijgevolg werd de socialistische vakbond in haar denkwijze, ideeënpatroon en haar tactiek en strategie gedomineerd door de Waalse component. In de metaalsector drukte dat zich het meest extreem uit: in Wallonië lag het overwicht bij die sector en dat overwicht werd nog eens versterkt door de zwakke aanwezigheid van een industrieproletariaat in Vlaanderen.

De kaarten liggen inmiddels anders. Wallonië werd door de Belgische holdings en bourgeoisie aan zijn lot overgelaten bij de sluiting van mijnen en ontmanteling van de zware industrie. Het overwicht van de ABVV-metallo's in Luik en Henegouwen brokkelde geleidelijk af. Sinds enkele jaren is er het unieke feit in de sociale geschiedenis: er zijn meer Vlaamse dan Waalse leden, de oude metaalindustrie is in Wallonië veel minder belangrijk geworden dan die in Vlaanderen. Het is dan ook begrijpelijk dat dergelijke "wereld op zijn kop" voor heel wat Waalse apparatsjiks onaanvaardbaar is. Het is dan ook de flauwe kul en typisch voor het Belgisch nationalisme het verleden van de Vlaamse vakbondsleider Herwig Jorissen (die toen hij 17 jaar was, kortstondig lid werd van de VMO, wij zouden de kost niet willen geven aan sommigen over hun escapades toen zij nog pubers waren...) als de reden voor te stellen om elk zijn eigen weg te gaan.

Trouwens, de binding Vlaams natiebewustzijn - sociale strijd kwam ook tot uiting in de acties van de Vlaamse havenarbeiders tegen de Europese havenrichtlijn.

Het zal wel een uniek feit zijn in de Vlaamse arbeidersacties van na de Tweede Wereldoorlog dat in de betoging naast de groene, rode, blauwe vakbondsvlaggen ook de leeuwenvlag werd mee gedragen.

En het eeuwige argument van de solidariteit? Heeft hun Vlaamse identiteit de havenarbeiders belet samenwerking te zoeken met Nederlandse, Duitse, Spaanse, Franse,...collega's? Waarom zouden Vlaamse en Waalse vakbonden niet solidair kunnen zijn zonder de Belgische schoonmoeders? Ik denk aan de uitdagingen in verband met de dreigende overname van Arcelor door Mitall Steel. Zowel in Gent (Sidmar), Genk (ALZ) als Luik zijn er Arcelor-vestigingen. Niets belet Vlaamse en Waalse vakbonden vanuit hun eigen identiteit en structuren, samen op te trekken voor de veiligstelling van hun jobs en hun toekomst net zoals de havenarbeiders dat deden...