Nummer 117


Standpunt | mei 2006


Normen en waarden (Mireille Leduc)<< Nummer 117

Na enkele zwarte zondagen begon het bij de "powers that be" te dagen dat hun beleid voor de nieuwe burgers in dit land misschien toch geen onverdeeld succes is. Niet dat er tot dan toe veel sprake was van beleid. Sinds enkele jaren moeten die nieuwe burgers tonen dat zij bereid zijn om brave burgers te worden van deze staat.

Lange tijd was de gangbare theorie dat dit vooral via culinaire weg moest gaan. Niet alleen de liefde van de man gaat blijkbaar door de maag. Allochtone dames mochten aantonen dat zij feilloos een bloemkool met bechamelsaus op tafel konden toveren. Niet iedereen was ervan overtuigd dat om het even welke Vlaamse keukenprinses dat ook zou kunnen.

Blijkbaar viel de kwaliteit van die saus niet bijzonder mee. Toen de nieuwe minister-president aantrad, vond hij dat de heel nieuwe burgers wat meer mochten kennen dan de datum van de grote overwinningen van het Vlaamse heir. Niet dat die data zo moeilijk te onthouden waren. Helemaal in de stijl van de nieuwe zakelijkheid kwam hij aandraven met iets helemaal nieuws: de normen en waarden van Vlaanderen, dat zouden die mensen moeten leren. Ons lijkt het wat optimistisch te denken dat je dat zomaar kunt aanleren via een paar uren les, maar kom, anders kwam er helemaal niets van terecht.

Klein probleempje echter. Wat waren die normen en waarden dan wel die zo dierbaar zijn voor de Vlaamse natives? De meeste Vlamingen hoorden het in Keulen donderen toen men hen vroeg hoe het zat met hun normen en waarden, en begonnen aan allerhande kwaaltjes te denken.

Naar loffelijke gewoonte roepen de hoge heerschappen in dit land dan een majestueuze powwow bijeen. Het gebeurde niet anders. Een aantal geleerde heren kwamen bijeen om zich over deze netelige kwestie te buigen. Aan het hoofd kwam een heel geleerde rechter, en de club trok zich terug in conclaaf. De zeer geleerde voorzitter kwam tot zijn eigen verwondering al vlug tot enkele normen. Naar het schijnt zijn de normen waar het in de Vlaamse maatschappij om draait vrijheid, gelijkheid, solidariteit, respect en burgerschap. Er zouden ook drie "stelsels van normen en waarden" zijn: democratie, pluralisme en de democratische rechtsstaat.

Waarschijnlijk zal er toch een heel bijzondere uitleg bij bepaalde van deze begrippen moeten komen. Wij vrezen dat heel wat nieuwe burgers zich een hoedje zullen schrikken als zij de "Belgische" interpretatie van solidariteit horen. Wat een begrip als respect inhoudt, weten wij al helemaal niet. Enkele maanden geleden riepen sommigen dat begrip in om anderen de mond te snoeren.

Helemaal leuk zijn begrippen als democratie en democratische rechtsstaat. De inwijkeling die denkt dat het bij democratie gaat om de meerderheid die regeert, moet op betere gedachten gebracht worden. Dat de rechtsstaat zou betekenen dat de regeerders ook de rechtsregels moeten volgen, is waarschijnlijk ook een idee dat je niet zo nauw moet nemen. Dat had de hooggeleerde voorzitter van het semi-grondwettelijk hof intussen toch al mogen weten.

Wat ons hiermee onderscheidt van naburige landen ontgaat ons enigszins. Wij kunnen ons moeilijk voorstellen dat de andere Europeanen zullen verklaren dat die normen maar wat onzin zijn. En wij dachten nog dat wij toch zo uniek waren. Geen spoor meer van de Hardwerkende Vlaming, de Levensgenietende Bourgondiër, de Gezellige Wettenovertreder. Nog een illusie kwijt dus. Wij hebben helemaal geen eigen normen en waarden. Maar wij hebben er wel een exportproduct bij: een mooie studie.