Nummer 124


| februari 2007


Volkeren in beweging (Jan van Ormelingen)<< Nummer 124

Baskenland: Filipe Bidart komt vrij!

Na 19 jaar opsluiting komt Filipe Bidart, de historische leider van de gewapende beweging Iparretarrak (IK), op 14 februari vrij. IK was actief in Noord-Baskenland of Iparralde en ontstond in 1972.

Hoewel de gewapende acties bedoeld waren om de problemen van Baskenland in de kijker te plaatsen, reageerde de Franse overheid met botte repressie. Zo verdween na een vuurgevecht met de politie in 1983 de IK-militant Jean-Louis Larre of 'Popo'. Sindsdien is er niets meer over hem vernomen en houden de politiediensten de lippen stijf op mekaar. Filipe Bidart was aanvankelijk een gekende culturele militant in de streek van Baigorri, maar een gevoel van onmacht dreef hem naar de militaire strijd. In 1981 moest hij onderduiken en ontsnapte meermaals op het nippertje aan de politie. Pas in 1988 kon Bidart met veel machtsvertoon worden gearresteerd. Op zijn proces in datzelfde jaar werd haat in plaats van recht gesproken, want zij die de eenheid van 'la Nation éternelle' in vraag stellen, hebben geen rechten. Bidart werd van de ene gevangenis naar de andere gesleept, maar zat nooit in de buurt van Baskenland. In 1994 werd hij 'gekazerneerd' in Clairvaux op duizend kilometer van huis. Hiermee werden ook zijn familie en vrienden gestraft die uren moeten reizen om hem even te kunnen zien.

Sinds 2003 heeft Filipe Bidart het recht om vrij te komen, maar dat werd hem telkens geweigerd uit pure minachting. De steunbetuigingen voor de Baskische militant namen zo toe (onder andere van 150 gekozenen uit Iparralde), dat de vrijlating op 1 februari werd toegekend. Het gaat evenwel om een voorwaardelijke invrijheidstelling, want Filipe Bidart mag nog vijf jaar niet in Iparralde en de ruime omgeving komen. Daarom zal hij de komende jaren in het Occitaanse Besièrs (Béziers) wonen.

Baskenland: zwaar protest tegen de Transnavarraise

De nationale strijd reduceren tot een strijd voor de onafhankelijkheid is onzin . Jammer genoeg leeft dit idee in de hoofden van veel Vlaamse bewegers die niet beseffen dat een nationale strijd enkel succes kan hebben wanneer die gekoppeld is aan andere maatschappelijke strijdpunten. Overal ter wereld weten ze dit, bij ons helaas veel te weinig.

In Iparralde is de Baskische beweging zowat overal aanwezig en worden haar eisen ruim gedragen. Een voorbeeld daarvan is het protest tegen een geplande snelweg van Pau naar Iru¤ea (Pamplona), die dwars door Baskenland loopt en de 'Transnavarraise' werd gedoopt. In 2001 werden de plannen voor de A64-snelweg concreet na het tekenen van een Europees Interregproject tussen Jean-Jacques Laserre van het departement Pyrénées-Atlantiques en José Ignacio Palacios, de Navarrese minister van openbare werken. De plannen voor een heuse autosnelweg met péage door de bergen riepen al snel protest op. Er ontstond een protestcomité - Leia - dat zowel in Frans- als Spaans-Baskenland actief is.

Terwijl Laserre en co kwamen aandraven met de gebruikelijke ontsluitingsargumenten, hadden de argumenten van Leia veel meer impact. De snelweg wordt immers niet meer dan een luidruchtig instrument om nog meer vrachtwagens van Zuid- naar Noord-Europa en omgekeerd te jagen. Afgezien van de milieuschade vreest de bevolking ook voor een versterkte leegloop van het platteland, iets wat intussen ook bewezen is bij de omstreden snelweg in de vallei van de Aspe. De A64 is tevens een aanslag op de Baskische cultuur en landbouw. De Franse cultuur zal nog dieper kunnen doordringen op het Baskische platteland, waar geen enkele bescherming bestaat van de lokale cultuur. Ook de kleinschalige Baskische landbouw zal nog meer bedreigd worden, zelfs al is het de meest verantwoorde vorm van landbouw voor mens en leefomgeving.

De plannen voor de Transnavarraise zijn intussen wat 'afgezwakt' door de weg te versmallen tot twee baanvakken. Maar weinigen nemen er genoegen mee omdat de verbreding er wel kan komen een keer de weg er ligt.

Bijna alle gemeenten waar de weg voorbij moet, hebben verzet aangetekend tegen de plannen, enkel de stad Donapaleu (Saint-Palais) deed dat niet. Het was dus geen toeval dat er juist daar op 30 december een grote betoging werd georganiseerd tegen de A64. Met 5.000 aanwezigen werd het een daverend succes. De Baskische landbouwvakbond ELB die in een verkiezingsstrijd zit met het grote-boeren-syndicaat FNSEA, was present met 130 tractoren. FNSEA die voor de weg is, moest in volle electorale campagne haar koers wijzigen, omdat heel wat van haar leden het ELB-standpunt volgden.

Baskenland kort

Batasuna afgeluisterd

Op 1 februari maakte de verboden partij Batasuna in Bilbo bekend dat er spionagemateriaal is ontdekt bij Unai Fano die lid is van de onderhandelingscommissie van Batasuna. Op weg naar de persconferentie in Bilbo werd Fano zwaar aangepakt door de Guardia Civil. Er werd eveneens bekend dat er gesofistikeerde afluisterapparatuur is gevonden in de woning van de Batasuna-vertegenwoordiger in Brussel.

Euskal Herria Bai!

Voor de Franse parlementsverkiezingen van juni werd er in Iparralde gedurende het laatste half jaar gewerkt aan een eenheidslijst. PNB (de afdeling van de gematigde PNV uit Zuid-Baskenland), EA (actief in heel Baskenland), Batasuna (idem) en Abertzaleen Batasuna (enkel actief in Iparralde) wilden naar aanleiding van het vredesproces opkomen met de eenheidslijst Euskal Herria Bai, maar na de waarschuwingsaanslag van ETA in Madrid haakte de PNB af. Abertzaleen Batasuna doet dat niet, maar hoopt wel dat de PNB terugkomt op de genomen beslissing.

Teken voor het vredesproces!

Het Baskenland Informatie Centrum heeft een internetpetitie gelanceerd om het vredesproces in Baskenland te ondersteunen. Ga de webstek zeker eens bekijken: www.vredesprocesbaskenland.nl. Uw handtekening is een hele steun voor het vredesproces!

Noord-Ierland: Sinn Féin erkent de Noord-Ierse politie

De links-nationalistische partij Sinn Féin heeft het gezag van de PSNI (de Police Service of Northern Ireland) erkend. De beslissing werd op 28 januari genomen op een bijzondere 'Ard Fheis' (partijcongres) in Dublin waar 90 % van de afgevaardigden zich achter een motie van de partijleiding schaarde. De beslissing kan gerust historisch worden genoemd, omdat het nog niet zo heel lang geleden ondenkbaar was dat republikeinen zich zouden verzoenen met de ordediensten van hun vijand. Jarenlang gedroeg de voorloper van de PSNI, de gehate RUC (Royal Ulster Constabulary), zich uitermate agressief en onmenselijk. De RUC was verantwoordelijk voor de dood van weerloze burgers en hielp loyalistische paramilitairen bij hun moordpartijen. Dat laatste werd op 22 januari bevestigd door een rapport van de PSNI-ombudsdienst. In een poging om afstand te nemen van het verleden, maakte ombudsvrouw Nuala O'Loan bekend dat de RUC betrokken was bij 15 moorden die werden gepleegd door de gewapende loyalistische groep Ulster Volunteer Force (UVF). De gematigde nationalistische partij SDLP (Social Democratic and Labour Party), waarmee Nuala O'Loan is verbonden, koos er al eerder voor om in het kader van het vredesproces samen te werken met de PSNI.

Sinds het Goede Vrijdagakkoord op 10 april 1998 werd ondertekend, kende het vredesproces in Noord-Ierland een grillig bestaan met hoogte- en laagtepunten. Bij de unionisten groeide het verzet tegen het vredesproces omdat ze vrezen dat zij meer water in de wijn zullen moeten doen dan de nationalisten. Deze evolutie vertaalde zich in een steile electorale klim van de DUP (Democratic Unionist Party) met aan het hoofd de extremistische dominee Ian Paisley. Aan nationalistische kant plukte Sinn Féin de vruchten van het vredesproces. Onder impuls van Gerry Adams en Martin McGuinness deden het IRA en Sinn Féin stap voor stap toegevingen die beantwoord werden met gunstige maatregelen van de Britse regering. De opheffing van het Noord-Ierse parlement in oktober 2002 was een poging om de gematigde unionist David Trimble te redden en om het IRA tot verdere toegevingen te dwingen. Het IRA ontwapende - op 25 juli 2005 werd de staking van de gewapende activiteiten afgekondigd -, maar Paisley werd heer en meester bij de unionisten en verlamde het vredesproces. Vorig jaar was het geduld van de Britse en Ierse regering op. De druk werd opgevoerd door de definitieve intrekking van de Noord-Ierse autonomie in het vooruitzicht te stellen als de Noord-Ierse partijen - en vooral dan de DUP en Sinn Féin - geen akkoord zouden kunnen bereiken. Op 13 oktober 2006 was het dan zo ver. In het Schotse Saint-Andrews werd een akkoord gesloten dat een strikt stappenplan naar een Noord-Ierse regering vastlegde.

Om de problemen binnen zijn eigen partij te verdoezelen, riep Paisley vervolgens dat er geen samenwerking zou komen met Sinn Féin zolang zij de PSNI niet hadden erkend. Nu dit is gebeurd, lijkt er voor Paisley geen weg meer terug.

Eind januari maakten Tony Blair en Bertie Ahern de verkiezingsdatum voor het Noord-Ierse parlement bekend, namelijk 7 maart. Zoals in Saint-Andrews werd afgesproken, wordt 26 maart de dag van de waarheid, want als er dan geen Noord-Ierse regering is, dan zal Londen de woelige provincie besturen. Waarschijnlijk zal het zo'n vaart niet lopen en wordt de onsympathieke Ian Paisley premier met aan zijn zijde het oud-IRA-kopstuk Martin McGuinness. En dan komt de vraag hoe lang dit tegennatuurlijke huwelijk zal standhouden. Dat de unionisten hier niet warm voor lopen wisten we al, maar ook aan republikeinse zijde is er ongenoegen. Republican Sinn Féin overweegt om deel te nemen aan de verkiezingen in maart, maar zal vermoedelijk pas groeien als de belangen van de republikeinen in het gedrang komen.

Bretagne: Marine Le Pen in de aanval tegen het Bretoens

Dat de goede verstandhouding tussen het Vlaams Belang en het Franse Front National iets vreselijks is, werd onlangs opnieuw bewezen door uitspraken van de dochter van Jean-Marie Le Pen op France 5. Marine Le Pen zette de talen die gesproken worden door migranten op één lijn met de 'minderheidstalen' in Frankrijk. Al die talen moeten geassimileerd worden omdat ze een bedreiging vormen voor de Franse cultuur. Vervolgens zei ze dat Bretoense bewegwijzering écht niet door de beugel kan. Ze had het over de tweetalige borden die steeds meer opduiken in het Bretoense straatbeeld.

Het Vlaams Belang moet keuzes maken: ofwel staan ze voor volksnationalisme ofwel voor staatsnationalisme. Weer maar eens wordt bevestigd dat de extreem-rechtse ideologie van Philip De Winter er veel belangrijker is dan de nationalistische strijd.

Bretagne: François Bayrou voor de hereniging

Bij zijn bezoek aan Kemper (Quimper) heeft François Bayrou, die kandidaat is bij de komende presidentsverkiezingen in Frankrijk, zich uitgesproken voor de hereniging van Bretagne. De voorzitter van de centrumrechtse Union pour la démocratie française (UDF) verklaarde dat tijdens een ontmoeting met Bretoense culturele organisaties. Door een beslissing van de collaborerende maarschalk Pétain in 1941 is het departement Liger-Atlantel (Loire-Atlantique) met de Bretoense hoofdstad Naoned (Nantes) afgesplitst van de rest van Bretagne. De laatste jaren is de roep voor hereniging steeds luider geworden, zodat het onderwerp stilaan bespreekbaar wordt in politieke middens. François Bayrou die afkomstig is uit Béarn en Occitaans spreekt, is wel gevoelig voor de eisen van de kleine naties binnen de Franse staat.

De mogelijkheid om een referendum te organiseren over ondermeer de herindeling van departementen en regio's werd in 2003 grondwettelijk vastgelegd. Met dit instrument zou de hereniging van Bretagne, maar ook van Normandië een feit kunnen worden.

Over de splitsing van het departement Pyrénées-Atlantiques in Frans-Baskenland en Béarn liet François Bayrou zich nog niet zo duidelijk uit.

Wales: Arrestaties bij acties voor nieuwe taalwet

In het Welshe Bangor op zijn 27 januari verschillende mensen gearresteerd omdat ze vernielingen zouden hebben aangericht in een grootwarenhuis dat niet tweetalig is. Na een meeting voor een nieuwe taalwet hadden honderd leden van de Welshe taalorganisatie Cymdeithas yr Iaith Gymraeg de ingang van de winkel geblokkeerd.

Er wordt al enkele jaren actie gevoerd voor een nieuwe Welsh Language Act omdat zich vandaag nieuwe problemen stellen voor het Welsh. Zo zijn er te weinig middelen om het gebruik van het Welsh in de privé-sector af te dwingen.

met dank aan W. Hensgen voor informatie over Euskal Herria