Nummer 146


Baskenland | april 2009


Baskenland gaat woelige tijden tegemoet (Bernard Daelemans)<< Nummer 146

De inkt van onze vorige editie was nog niet droog of in Baskenland gebeurde het onvermijdelijke: de verkiezing van de eerste Baskischonkundige voorzitter van het Baskisch parlement, PP-voorvrouw Arantz Quiroga, op de koop toe lid van het Opus Dei, werd een feit op 3 april. Spaanse socialisten en conservatieve populares sloten een pact om Baskenland in de volgende legislatuur te besturen. Door het uitschakelen via de 'Wet op de politieke partijen' van Batasuna, de links-nationalistische beweging die het ETA-geweld weigert te veroordelen, kantelde de electorale balans van Baskenland in het voordeel van de Spaansgezinde partijen. De nationalistische en christendemocratische PNV, de grootste formatie, en al dertig jaar aan de macht in Baskenland, had het nakijken. De Spaansgezinden juichen om deze 'overwinning van de democratie', maar het ziet ernaar uit dat een conflictgeladen episode aanbreekt - nog geheel afgezien van een eventueel nieuw ETA-offensief.

Na de aanstelling van Arantz Quiroga (PP) als parlementsvoorzitter zal binnenkort Patxi López (PSE) het mandaat van lehendakari (minister-president) van de huidige Baskische regeringsleider Juan José Ibarretxe (PNV) overnemen. In het beginselakkoord tussen beide Spaanse partijen staat het opvoeren van de strijd tegen ETA centraal, met inbegrip van een mediastrategie, die 'democratische waarden' moet uitdragen en die het moet "onmogelijk maken te berichten over of forum te verlenen aan terroristen, organisaties die buiten de wet gesteld zijn, of personen die hen vertegenwoordigen, verrechtvaardigen of hun activiteiten steunen." In de Spaanse context zijn dat zeer rekbare begrippen. Voorts wil de nieuwe regering de 'vrije taalkeuze' van de Basken garanderen. Dat betekent dat niet zal worden overgeschakeld op het Baskisch als algemene schooltaal (nu bestaan er verschillende taalregimes naargelang de school), zoals de vorige regering van plan was, maar ook dat de kennis van het Baskisch minder zal doorwegen bij aanwervingen in de openbare diensten. De krant El Mundo verheugt zich hierover, want nu zullen heel wat inwoners zich niet langer verplicht voelen hun kinderen vanwege carrièreoverwegingen naar het Baskischtalig onderwijs te sturen.<.p>

Een en ander zal het politiek klimaat in Baskenland zeker niet ten goede komen. Bij de plechtige zitting waarop de nieuwe parlementsvoorzitter haar ambtsrede uitsprak stuurden alle nationalisten hun kat, terwijl het normaal gebruikelijk is dat alle mandatarissen, ook Baskische volksvertegenwoordigers in de Cortes in Madrid, de provinciegouverneurs, enz. bij die gelegenheid van de partij zijn. Een uitgelaten Quiroga verheugde zich er niettemin over dat "in deze legislatuur het parlement volledig democratisch zal zijn" en "dat ze de voorzitter van allen" wil zijn. Na haar discours werd een minuut stilte gehouden om de ETA-slachtoffers te herdenken. De verheffing van de Baskischonkundige Quiroga tot eerste burger van Baskenland ging ook bij de socialisten niet van harte: slechts 3 van de 25 socialistische parlementsleden kregen de handen op elkaar na haar openingsrede.

Op de viering ter gelegenheid van Aberri Eguna (Dag van het Vaderland) blies de PNV verzamelen op de Nieuwe Markt in Bilbao. PNV-leider Iñigo Urkullo trok de legitimiteit van de toekomstige Baskische regering in twijfel: "Het nieuwe parlement vertegenwoordigt niet volledig de politieke verhoudingen in Baskenland, want er ontbreekt een stuk van de nationalistische linkerzijde die men opzettelijk buiten de wet geplaatst heeft door middel van de 'Wet op de Partijen', een wet op maat en in het voordeel van de constitutionalistische partijen." (Zo noemt de PNV de Spaansgezinde partijen). "Wij zijn de natuurlijke leiders van Baskenland", verkondigde uittredend minister-president Juan José Ibarretxe.

"Jij bent de lehendakari van Baskenland, en Baskenland weet dat", zei Urkullo nog tot Ibarretxe, onder luid applaus. "Deze Spaanse zarzuela (visstoofpotje) werd vanuit Madrid gedicteerd, en het potje werd in Baskenland door López (PSE) en Basagoiti (PP) gekookt." Het is wel jammer dat de PNV vóór de verkiezingen niet feller van leer getrokken heeft tegen de doorzichtige maneuvers van Madrid.

Dezelfde boodschap klonk in Gernika, op de bijeenkomst van EA (de voormalige kartelpartner van PNV die nu met zwaar verlies uit de verkie-zingen komt). "Er is geen verandering over Baskenland gekomen, maar vervalsing door de Wet op de Partijen", aldus Koldo Amezketa. Elders in Baskenland werd door de nationalistische linkerzijde een optocht gehouden tussen Irún (Spaans Baskenland) en Hendaia (Frans Baskenland).

Zowel Patxi Zabaleta, de leider van Aralar (de links-nationalistische partij die het ETA-optreden wél veroordeelt, en bij de verkiezingen van vorige maand 4 zetels behaalde) als Arnaldo Otegi, leider van het illegale Batasuna en 'Antxon' Eugenio Etxebeste, een voormalige ETA-leider, en voorts nog de voorzitter van de Navarrese sectie van EA (centrum-linkse nationalisten), Maiorga Ramírez en de secretaris-generaal van de vakbond LAB, Ainhoa Etxaide, namen deel aan de mars. "Wij zijn geen Spanjaarden. Wij zijn geen Fransen. Wij zijn Basken en willen in een vrije natie leven", klonk het.

Daags voordien had ETA een communiqué verspreid waarin de organisatie liet weten dat de illegitieme nieuwe Baskische regering voor haar nu het eerste doelwit vormt. Dit communiqué werd door de Baskische goegemeente veroordeeld (behalve door Batasuna). Maar ook uit het syndicale middenveld klinkt dreigende taal. De twee grootste vakbonden, het Christen-democratische ELA en het links-nationalistische LAB hebben een algemene staking aangekondigd voor de dag van de ambtsaanvaarding van de omstreden lehendakari López.

Van zijn kant heeft de vakbond van de Ertzaintza (Baskische politie) al becijferd dat er minstens duizend agenten extra zullen moeten worden aangeworven om de bescherming van de nieuwe regeringsleden en een tweehonderdtal mandatarissen en functionarissen te verzekeren. Op dit ogenblik zijn er al 700 ertzainas en 500 leden van de Nationale Politie die als lijfwacht optreden, plus nog ongeveer 2.500 privé-lijfwachten.