Nummer 17


Bij het proces van Irma Laplasse | maart 1996


Emotie en strategie (Dirk De Haes)<< Nummer 17

Wij zijn er met zijn allen ingetuimeld. Emoties hebben de Vlaamse beweging geleid in de keuze van prioriteiten : het was een kapitale strategische vergissing het proces Laplasse als eerste naar voor te schuiven voor herziening. 't Is waar, elke moeder zou gehandeld hebben als Irma Swertvaegher, en inderdaad, haar terechtstelling was een wreedheid zonder weerga.

Maar gevoelens hebben belet dat er in Vlaams-nationale kringen ernstig nagedacht werd over de mogelijke afwikkeling, laat staan over mogelijke daadwerkelijke schuld. Nu Laplasses veroordeling herbevestigd is, met een mildering tot levenslang, roepen allerlei instanties dat verdere herzieningen van andere processen ongewenst zijn.

De geesten die dit nieuwe proces heeft opgeroepen waren er van vermoorde verzetslui en vermoorde collaborateurs, allen dorpers, die hun verbitterde nazaten als erfvijanden tegenover elkaar zetten. Maar allemaal waren het slechts kleine garnalen in die oorlog en burgeroorlog, waarbij grote krachten aan het werk waren waar velen vandaag nog geen zicht op hebben.

Daarom had Vindevogel de prioriteit moeten krijgen. Dit ware veel interessanter geweest, zelfs in geval van schuldbevestiging.

De vraag is echter of er in Vlaanderen een breed front had kunnen gevonden worden om Leo Vindevogel als eerste een nieuw proces te geven. Ruchtbaarheid in de pers rond zijn figuur zou vijftig jaar later wel eens heel andere verhalen oproepen dan verzuilde burenruzies, en de doorsnee Vlaming zou er iets anders kunnen uit leren dan het stratenplan van Oostduinkerke.

Te veel aandacht voor Vindevogel en het vindevogelisme zou immers heel schadelijk kunnen zijn voor een aantal groepen en partijen, die bij het proces Laplasse alleen maar voordeel (of in ieder geval geen nadeel) konden halen.

Ten eerste zouden de verzetsstrijdersverenigingen, die nu tranen van blijdschap huilden, niet zo blij meer zijn als algemeen geweten werd dat hun Ronsense afdeling grotendeels woekerende smokkelaars waren (door Vindevogel tegengewerkt) die zich na de oorlog uitgaven voor vaderlandslievende helden.

Ten tweede zou het Blok, dat zich voordoet als de geestelijke erfgenaam van het VNV niet zo'n groot voordeel kunnen halen uit de herinnering aan het feit dat Vindevogel een man van de arbeiders was, een radicale sociaal-democraat, die slechts oorlogsburgemeester werd om de kandidaat van het uiterst-rechtse, kleinburgerlijke VNV te weren.

En last but not least is er de CVP... Zou deze machtspartij, buiten carrièristen, ook nog mannen van het kaliber van Jan Verroken kunnen leveren, die desnoods een regering met de eigen partij doen vallen als het om Vlaanderen gaat... Neen, want de CVP heeft ervoor gezorgd dat een regering niet meer kan vallen.

En een figuur in de aandacht brengen die vooraan stond in de radicale en sociaal-economisch gemotiveerde Vlaamse beweging, die als Katholiek van geen standenpartij wilde weten maar categoriek voor de werkman koos, die als enige volksvertegenwoordiger na de Oorlog terechtgesteld werd (zonder uit zijn parlementaire onschendbaarheid geheven te zijn) juist omdat de Katholieken hem lieten vallen, dat kan de huidige CVP zich niet veroorloven.

Of het nu toeval is of een opzettelijk maneuver, dit tweede proces Laplasse zou er wel eens kunnen voor zorgen dat er geen tweede proces Vindevogel komt.