Nummer 17


Baskenland dankt Vlaanderen | maart 1996


Rakel en Luis (voorlopig) vrij! (Christian Dutoit)<< Nummer 17

Het waren eventjes emotionele toestanden in de Vlaams-Baskische club te Brussel, toen Rakel Garcia en Luis Moreno die maandagavond eindelijk uit de gevangenis ontslagen werden. Zij werden er opgewacht door tal van sympathisanten, en dat deed hen zichtbaar deugd, na al de ellende die ze omwille van de 'raison d'état' weken-, neen jarenlang hadden meegemaakt. Maar de zaak is nog verre van afgelopen. Nu de Spaanse verkiezingen achter de rug zijn, zal de druk hopelijk wat afnemen. Maar zèlf zijn ze duidelijk: hun zaak kan slechts definitief opgelost zijn als er ook een oplossing komt voor het streven van de Basken naar onafhankelijkheid.

Op de persconferentie, de dag na hun vrijlating uit de gevangenissen van Sint-Gillis en Vorst, was het wel even drummen. De Herri Enbaxada, de vertegenwoordiging van de Baskische onafhankelijkheidspartij Herri Batasuna ('Volksunie'), is niet voorzien op dit soort evenementen. Tientallen binnen- en buitenlandse journalisten wrongen zich een plaatsje in de veel te kleine ontvangstruimte aan de Oudergemlaan in Etterbeek.

Rakel Garcia en Luis Moreno zijn militanten van de Baskische beweging. Herhaaldelijk werd hen door - vooral Spaanse - journalisten gevraagd of ze, horresco referens, lid waren van de ETA. Zij lieten zich niet van de slag brengen: "Wij zijn Baskische abertzales, wij zetten ons in voor de onafhankelijkheid van Baskenland. Daarvoor hoef je geen lid te zijn van de ETA".

Meer hadden ze op dat ogenblik niet te vertellen, ze waren trouwens doodop. Luis was een paar weken daarvoor gearresteerd op zijn werk, Rakel werd door de politie op een meer dan brutale manier 'geplukt' uit de Baskische delegatie. Daarbij werd in zuivere Rambo-stijl onnodig veel geweld gebruikt, een kogelvrije glazen deur werd zelfs met een krik kapotgeslagen. Hun achtjarig zoontje Arratz werd zomaar eventjes gedurende zes uur ondervraagd. Wapens had hij niet bij zich.

Heel deze vaudeville had vermeden kunnen worden. Toen Luis en Rakel enkele jaren geleden in Vilvoorde aangehouden werden door de BOB, kon hen niets ten laste worden gelegd. In het huis in Koningslo werden enkel een Baskische vlag en wat boeken en zelfklevers aangetroffen. Het echtpaar was gewoon gevlucht omdat er op dat ogenblik een onderzoek liep naar mensen die leden van de Baskische afscheidingsbeweging ETA onderdak zouden hebben verschaft, enige tijd voor een aanslag. Er was maar één getuige die hen bij die zaak had betrokken, en deze had zijn verklaringen afgelegd na zware folteringen op het politiecommissariaat. In zoverre dat andere slachtoffers van deze getuige achteraf niet werden vervolgd. Voor één keer had de Spaanse justitie, in volle politieke schandaalsfeer rond de GAL-doodseskaders, toegegeven dat barbaarse praktijken nog steeds schering en inslag zijn in het democratische Spanje.

Marionet

Minister Stefaan De Clerck, in een vorig leven nog gewoon parlementslid, vond enkele jaren geleden nog dat de twee Basken in geen geval mochten worden uitgeleverd aan hun Spaanse beulen. Hij schreef daarover een brief naar zijn voorganger, minister Melchior Wathelet. "Toen reageerde ik als advokaat", aldus de excellentie, "nu als rechter". Dit slaat natuurlijk nergens op: in een land als België, dat een grondwet heeft die nog steeds gebaseerd is op de scheiding der machten, kan en mag iemand van de uitvoerende macht zich niet opstellen als rechter.

De Clerck is natuurlijk een tragisch figuur. In deze regering is hij, zeker als het over dit soort zaken gaat, de marionet van de 'sterke' mannen van de meerderheid: Jean-Luc Dehaene en Louis Tobback. Dehaene, dit blijkt nu wel uit een aanta indiscreties, wou koste wat het kost zijn Europese ambities veilig stellen na het affrontelijke blauwtje dat hij opliep bij zijn kandidatuur als Europees commissaris. En Tobback heeft het sowieso al niet begrepen op iedereen die vandaag, morgen of overmorgen misschien wel eens in zijn weg zou kunnen lopen. Bovendien was er niet alleen diplomatieke druk van Spanje, maar zelfs de Franse ambassade kwam tussen. Het is niet de gewoonte dat een schertsland als België de Franse diplomatie doorkruist, en op een ogenblik dat de anti-Baskische repressie in Frankrijk op volle toeren draait kwam een inmenging van een of andere Belgische administratieve rechtbank dus méér dan ongelegen.

De pre-electoraal opgewarmde Spanjaarden maakten er dus een staatszaak van. Na de beslissing van de Raad van State om het echtpaar niét uit te leveren sloegen de stoppen pas ècht door.

De Spaanse staat begon te prutsen aan Schengen, en schortte zelfs de juridische samenwerking met België - zij het niet helemaal - op. De Europese inmenging in ons rechtsstelsel kan nog voor eigenaardige situaties zorgen. Eén ding staat vast: vanuit democratisch oogpunt betekent het 'juridische' Europa zeker geen stap in de goede richting.

Laf

"Telkens als De Clerck dezer dagen op mijn tv-scherm verschijnt, zie ik daar een man die goed weet dat hij iets aan het doen is waarvoor hij zich moet schamen en die dat niet mag zeggen. Voortdurend bedenkt hij smoesjes en ook dat weet hij, maar hij durft niet anders. De Clerck staat onder druk en geeft daaraan toe ten koste van twee mensen. Dat vind ik laf." Een citaat uit een column van Geert Van Istendael in De Morgen van 25 januari jl. Van Istendael is zeker geen nationalist, en naar eigen zeggen baalt hij van 'terrorisme'. Maar dit standpunt was wel exemplarisch voor de houding van zowel Vlaamse pers als politici. In zowat alle Vlaamse kranten en weekbladen werd de tragische De Clerck geschandvlekt. Op het Pallieterke na was iedereen het eens over het feit dat zoveel cynisme niet kon. In alle fracties van politieke partijen werd tussengekomen om de minister tegen zichzelf (of tegen Dehaene-Tobback) te beschermen. Magda Aelvoet van Agalev en Francis Van den Eynde van het Vlaams Blok klonken bijna unisono: dit kan niet. Binnen de SP werd puik werk geleverd door o.m. Michiel Vandenbussche en Renaat Landuyt. De Volksunie was evenzeer van de partij. Patrick Dewael haalde zelfs een wetsvoorstel uit zijn binnenzak om te verhinderen dat in de toekomst een minister van Justitie nog zulke capriolen kan maken.

De 'clou' was natuurlijk het incident in het Europees parlement: Raymonde Dury, niet de eerste de beste PS-vertegenwoordigster, beschuldigde in de plenaire vergadering de Vlamingen ('t Pallieterke uitgezonderd) van sympathie voor terrorisme. Freddy Willockx, die zeker niet verdacht kan worden van overdreven bekommernis voor het Vlaamse streven naar zelfstandigheid, verloor er zijn kalmte bij en eiste zowaar excuses van zijn fractiegenote. Hier merken we toch wel iets eigenaardigs: was het niet Serge Moureaux, een niet van invloed gespeende PS'er en broer van Philippe, die kort tevoor in het Belgisch parlement het ontslag van De Clerck had geëist in die zaak? Een en ander kan misschien verklaard worden door de verschillende persreacties in Vlaamse en franstalige kranten. Zelfs de Parijse krant Le Monde had geen goed woord voor het standpunt van de Raad van State (Le Monde, hoofdartikel van 9 februari). In La Libre Belgique (12 februari) verdedigde Leo Marynissen, editorialist van Het Volk, het Vlaamse standpunt als volgt: "D'un passé pas si ancien, nous savons ce que cela signifie d'être considéré comme des citoyens de second rang dans son propre pays."

Nog geen definitieve oplossing

Mensen uit de omgeving van dit tijdschrift hebben zich van meet af aan ingezet voor Luis en Rakel. Uiteraard kregen we hierbij de medewerking van heel wat mensen uit verschillende politieke partijen en uit de media. Enkele maanden geleden hadden wij nooit gedacht dat deze zaak zoveel politieke heisa met zich mee zou brengen. We hoeven hier niet te herhalen wat we al jaren in deze kolommen schrijven, nl. dat er iets niet deugt met de Spaanse justitie, dat er nog altijd op grote schaal wordt gefolterd in politiecommissariaten, dat de zgn. Baskische 'autonomie' niet werkt enz.

Aznar heeft de verkiezingen in Spanje gewonnen, maar op zich heeft dit voor Euskadi wellicht niet zoveel te betekenen. Gonzalez heeft in elk geval bewezen waartoe de raison d'état in staat is. Of de doodseskaders nu geronseld worden door een 'socialistische' regering of een conservatieve, maakt al bij al weinig uit. Het enige dat wij kunnen hopen is dat de Spaanse furie inbindt nu de verkiezingen voorbij zijn. En vooral, dat bepaalde Belgische excellenties het weinige fatsoen dat ze nog hebben samenrapen om hun laatste restje krediet niet nog eens te grabbel te gooien.