Nummer 195


Europa | maart 2014


"Opzij opa's!" Ska Keller en de Verjonging in de EU. (Lukas De Vos)<< Nummer 195

“Schulz, Juncker, Verhofstadt, are yesterday’s men – mannen van een voorbije tijd !” Het was maar één van de talloze slogans met uitroepteken uit de maidenspeech van groen boegbeeld Franziska Keller bij de start van de Europese verkiezingscampagne in Brussel. Keller – zeg maar Ska, naar de jamaïcaanse basmuziek die populair was bij de skinheads, een jeugdherinnering allicht uit haar punkperiode – is de jongste kandidate die het voorzitterschap van de Europese Commissie nastreeft. De Groenen moeten radicaal verjongen, ander en beter was de toon. Alleen zo kan de Unie zichzelf en de burger redden.

 

Keller is maar 32. Ze groeide op in het OostDuitse stadje Guben bij de Poolse grens, “daar heb ik geleerd dat Europa grenzen kan overwinnen”. Ze studeerde in Berlijn, waar anders? Islam, arabistiek en judaïsme, dat was minder gewoon. En al vroeg stond ze op de barricades voor dierenwelzijn en tegen racisme. In 2001 ging ze bij de jeugdbeweging van de Groenen. Wat Joschka Fischer destijds doordrukte, een realistisch ideeëngoed dat tot regeringsdeelname leidde in Duitsland, wil Ska Keller nu overdoen in de hele Unie. Een onverbiddelijke strijd tegen ongelijkheid, tegen wild kapitalisme, tegen milieuverloedering, tegen de groeifetisj. Met dezelfde inzet als Fischer, met andere middelen. Haar aanduiding tot campagneleidster samen met de Franse boze boer José Bové dankt ze aan haar aanpak: ze ronselt op internet en tüpperwäre-avonden. Voor ruimere steun kan ze terugvallen op haar echtgenoot Markus Drake, een Finse groene van de Zweedssprekende minderheid. Dat er amper een kwart van de 100.000 verwachte stemmers meededen aan de internetkeuze wijt ze aan de kinderziekten van de
directe democratie. “Dat zijn we nog niet gewoon”.

Ze kijkt wat argwanend als ik binnenkom. Kortgeknipt jongenskopje, fel bruine ogen, ze is klein, hups, zestalig, en gedreven. De hele tijd wipt ze op de bol achter haar tafel, een nepoorkonde van 300 euro achteloos bijgezet, een voorverpakt slaatje netjes weggestouwd, haar schoenen weggetrapt in de hoek. “Nee, ik heb geen problemen met Rebecca Harms die tot nu toe fractieleidster was van de Groenen in het EP. Met Daniel CohnBendit, het is altijd een duobaan bij ons. Daniel stopt ermee. De partijleden hebben voor verjonging gekozen. Rebecca is 57, zij kan nu de verkiezingsstrijd in Duitsland op zich nemen”.

Waarop mik je ?

Een ánder Europa. Wij keren ons niet af van de Unie, zoals de populisten. Maar we trachten te leren uit de fouten die de Unie gemaakt heeft, de crisis heeft die pijnlijk blootgelegd. De Groenen kunnen het verschil maken. De inzet is solidariteit, migratie, klimaat, vluchtelingenopvang, milieubescherming, mensenrechten. Daarom keren we ons tegen de drie grote partijen. De EVP is een machtspartij, de rechterarm van de industrie. De socialisten capituleren voor druk uit de lidstaten, ze keurden uiteindelijk de uitgeklede begroting 20142020 goed. Een partij van gemiste kansen. De liberalen zijn verblind door de markt. Liberalisme is verworden tot neoliberalisme”.

Toch zit Groen niet bepaald in de lift, geven peilingen aan.

Is dat zo ? Peilingen zijn wat ze zijn, we moeten ze ernstig, maar niet voor onvermijdelijk nemen. In 2009 stonden we in Frankrijk op 8 %, we haalden fors meer. Wij verloren in Duitsland bij de verkiezingen in september 2013 vijf zetels. Maar we staan nu alweer op 11 %. In het Europees parlement hebben we 59 zetels, dat worden er meer!

Toch reken je daar 8 leden van de Europese Vrije Alliantie en 3 onafhankelijken bij. Blijven zij wel, de N-VA, de Schotten, de Catalanen ?

(haalt de schouders op) “Ik wacht ze op met open armen. De samenwerking was uitstekend. Maar het is hun keuze natuurlijk.

Het zijn voor alles regionalisten. Hebben de regio’s wel een belang voor de Groenen? Hoe rijm je dat met een superEuropa?

Subsidiariteit. Beslissingen moeten altijd zo dicht mogelijk bij de mensen staan. Gemeente, regio, land, Europa. In die volgorde. De Europese Commissie houdt zich onledig met olieflesjes op tafel en stofzuigers, godnogaantoe. Terwijl commissievoorzitter Barroso belachelijke 'remedies' voor de crisis en voor ons milieu voorschrijft. Besparen, besparen, onbeperkte groei nastreven. Zijn recept is een vrijgeleide voor vervuiling. Hij woekert de samenleving kapot, hij woekert de aarde kapot. Helaas: er is geen plan B voor onze aarde. Waar staan we ? 26 miljoen werklozen in de Unie. 60 % van de jeugd in Spanje en Griekenland zonder job. Uitsluiting wordt harteloos toegepast. Mensen uit hun huis gezet in Spanje. Geen toegang meer tot geneeskundige verzorging in Ierland of Griekenland. 20 % van alle Europeanen leeft in armoede. En Fort Europa laat vluchtelingen stikken of verdrinken. We moeten in de spiegel kijken. Het noorden, wij dus ook, vernietigen het klimaat, onze handelspolitiek verhindert ontwikkeling, we stelen door ons landbouwen visserijbeleid de natuurlijke rijkdommen
elders.

Gekende slogans. Maar wat heeft Groen kunnen realiseren de voorbije vijf jaar ?

We hebben geregeld voor wisselmeerderheden gezorgd, want wij blijven geloven in het nut van Europa. De eengemaakte markt is er, en dat is goed. Maar nu moet er breder gedacht worden. Het is de werking van de Unie die moet veranderen, de Commissie op kop. Wij hebben het verschil gemaakt. Er is een richtlijn op energie-efficiency gekomen. Er zijn nu wetenschappelijke quota voor de visvangst. Er is een rem gelegd op de afluisterpraktijken. De grensbewaking is humaner bijgestuurd. Het bankentoezicht is verstrengd. Maar partijen doen dat niet alleen. Het middenveld dient erbij betrokken. De kleine gemeenschappen. Het burgerinitiatief. We hebben net het eerste succes gezien: met 1,8 miljoen handtekeningen is de Commissie verplicht in te gaan op de vraag naar het recht op water. Maar een hoorzitting volstaat niet. Bij de uitbouw van de Unie en de werking van de instellingen moet het volk zich kunnen uitspreken. Ja, daar zijn volksraadplegingen op hun plaats.

Dat betekent een omvorming van het beleid én van de instellingen, met name van de Commissie.

Juist. Europa moet investeren in toekomstgerichte banen. Op terreinen die iedereen ten goede komen, niet alleen de speculanten. Energiebesparende industrie, minder spilzieke productie, recyclage. Maar zeker ook in onderwijs en gezondheidszorg. Het is natuurlijk makkelijker te hakken in het loon van leraars of verplegers, dan belastingontwijking af te stoppen. Maar langetermijndenken zal méér opbrengen, daar ben ik zeker van. Europa moet een kader scheppen en injecties geven in jobs voor de toekomst, geen overlevingscontractjes.

Maar meer dan wat peptalk is dat zelden. Het zijn de lidstaten die hun eigen arbeidsprogramma’s moeten en willen uitwerken. Je pleit voor een sociaal Europa. Waarom dan ook geen harmonisering op ethisch gebied, bij voorbeeld ? Abortus in Ierland, euthanasie in Italië, waarom geen eengemaakt beleid ?

(weifelt lang, lijkt wat verloren; dan, ongemakkelijk:) “Euh, de plaatselijke context maakt dat bijzonder moeilijk, tradities, gewoonten. We moeten die verschillen erkennen en aanvaarden. Maar wel ervoor zorgen dat niemand schade ondervindt.

Dat is flauw. Zo kun je ook het recht op economische eigengereidheid verdedigen.

Ook economische beslissingen moeten zo dicht mogelijk bij de burger genomen worden. Maar op dat terrein zijn we vaak al te ver geïntegreerd om Europa te negeren: de eurozone, Schengen. Al geef ik toe dat de ingreep in Griekenland niet erg hulpvaardig was.

Je zegt Schengen. Er is ook zoiets als vrij verkeer van personen. Is het normaal dat tot vorig jaar Ierse meisjes hun heil elders moesten zoeken voor vruchtafdrijving ?

Dan was er toch een mogelijkheid geboden?

Met rechtsvervolging als risico?

(aarzelt) “Er bestaat toch al een basis voor gezondheidszorg. Maar het is waar dat sociale rechten nog niet op punt staan. Ik denk aan pensioenrechten. Als ik in drie verschillende landen heb gewerkt, wat blijft ervan over ? Kan ik het elders opnemen, dat pensioen ? Grijpt diep in in een leven, zo’ n problemen moeten aanpakken.

 

In haar maidenspeech en het unaniem goedgekeurde groene manifest lag de klemtoon andermaal op de ‘Green New Deal’. “Wij verdedigen de burgerlijke vrijheden in het digitale tijdperk”. Weegt dat op tegen het economisch pragmatisme van de klassieke meerderheid en het nationalisme van de sceptici in het EP ? Keller wacht lang om te antwoorden. “Als uiterst rechts en euroscepticisme winnen, dan is dat een ramp voor de Unie”. (Recht het hoofd, kijkt fel). “Maar dat zal niet gebeuren. Dat socialisten en EVP geen absolute meerderheid halen kan goed uitpakken. Argumenten worden dan belangrijker, partijdiscipline is in het EP veel minder strak. De grote twee voelen zich
te comfortabel in hun grote coalitie. Wij zullen de horzel in hun nek blijven

Lukas DE VOS