Nummer 199


| september 2014


Volkeren in beweging (Jef Nyssen)<< Nummer 199

Naar een opdeling van Irak?


Op 29 juni riep Abu Bakr al-Baghdadi, de leider van de jihadisten van ISIS, de 'Islami- tische Staat' uit: een nieuw kalifaat op het grondgebied van Syrië en Irak dat de terreur- groep tot op heden veroverd heeft. De strijd op het grondgebied van beide staten woedt nog steeds hevig. De jihadisten van de IS mo- gen zich dan wel in de numerieke minderheid bevinden, ze hebben een groot en gesofisti- keerd wapenarsenaal buitgemaakt op het Iraakse leger en beschikken over goed ge- trainde en uiterst fanatieke troepen. Zoals het er nu naar uitziet, bestaat de kans dat Irak in de nabije toekomst opgedeeld zal worden in drie verschillende staten: een Koerdische in het noorden (die overeenkomst met de gren- zen van de Koerdische Autonome Regio, uit- gebreid door de gebieden die de peshmerga's op de jihadisten bevrijd hebben), een soen- nietische (in het noorden en westen) en een sjiitische (in het zuiden).

Blijft nog maar de vraag hoe de aanpalende staten hierop zullen reageren. Turkije vreest dat de Koerden in Rojava (Noord-Syrië) een officiële staat zouden uitroepen, maar wil evenmin opgescheept zitten met een sala- fistische staat in het zuiden. Ook Syrië, waar de alawitische minderheid nog steeds cruciale functies in het leger, de administratie en de politiek in handen heeft, is ook allerminst ge- baat bij een naburige staat die er geen ge- heim van maakt alle niet-soennieten de keel over de snijden en hun heiligdommen te ver- nielen. Hetzelfde geldt voor het sjiitische Iran en zuiden van Irak.

Begin augustus heeft de Koerdische regering van Noord-Irak officieel hulp gevraagd aan de VS, die na een spoedzitting van de VN-Veilig- heidsraad in New York als eerste westerse land besloten heeft om hierop in te gaan door hulpgoederen en wapens te sturen naar de regio, net als drones om strategische IS-stel- lingen aan te vallen. Reden voor deze eerste Amerikaanse interventie sinds het eind van de Irakoorlog in 2011 is veeleer eigenbelang: de VS bezitten in Hewlêr immers een consulaat, een commandocentrum en een CIA-basis. Daarnaast hebben de Amerikanen ook belan- gen in de grote olievoorraden in Koerdistan. Nu ook de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK) zich in de strijd tegen IS heeft gemoeid, is het bovendien niet ondenkbaar dat de VS verkiezen om de peshmerga's van Barzani te steunen om hun greep op de regio te consoli- deren, een greep die ze dreigen te verliezen als de PKK nog meer aan invloed wint.

Door de opmars van de jihadisten zijn tiendui- zenden leden van religieuze minderheden, zoals de yezidi en de christenen, Irak aan het ontvluchten of aan het schuilen, maar zij wor- den massaal het slachtoffer van hongersnood en ontberingen. Duizenden zijn reeds gestor- ven, al dan niet uitgemoord door de salafis- ten. De eerste Amerikaanse militaire aanval- len en westerse wapenleveringen aan de Koerdische strijders blijken de opmars van de jihadisten gestut te hebben, maar deze laat- sten bezitten nog steeds aanzienlijke delen van Irak en het noorden en oosten van Syrië.

Weinig overtuigend debat over onafhankelijkheid Schotland

Op 5 augustus, iets meer dan een maand verwijderd van het Schotse onafhankelijk- heidsreferendum, zond de Schotse televisie- zender STV een twee uur durend eerste de- bat uit tussen de boegbeelden van beide kampen. Het debat werd enkel in Schotland uitgezonden en op zijn hoogtepunt gevolg door maar liefst 920.000 kijkers. Meer dan een half miljoen anderen probeerden de uit- zending online te volgen, waarna de webstek van de zender het begaf door het grote suc- ces.

Volgens een officiële poll die na het debat uitgevoerd werd, maakte de Schotse premier Alex Salmond (SNP) maar een magere in- druk tegenover Alistair Darling, leider van de Better Together-campagne: 56% van de kij- kers schaarden zich achter Darling, tegenover 44% achter Salmond. Geen bijzonder hoop- gevende peiling voor de soevereinisten, al- thans na een eerste debat. Volgens Salmond zijn er evenwel gegevens die erop wijzen dat onbesliste kiezers door dit debat overtuigd werden van het onafhankelijkheidsverhaal, wat zich zal laten voelen in de uiteindelijke peilingen. Desalniettemin is het duidelijk dat de SNP nog geen overweldigende meerder- heid achter zich heeft en dat de strijd voor de laatste beslissende stemmen zich tot in het stemhokje zal laten voelen. Het debat concentreerde zich vooral op de grote thema's zoals het al dan niet behouden van de Britse pond in geval van afscheiding, de toetreding van Schotland tot de EU, de economie, onderwijs, belastingen en kernwa- pens. De unionisten spelen hierbij vooral in op het angstgevoel van de Schotten door te be- weren dat Schotland de vergrijzingsgolf niet zal kunnen blijven betalen, dat de belastingen niet anders dan omhoog zullen kunnen gaan, dat de EU - gesterkt door staten zoals Spanje die zelf te kreunen hebben onder soeverei- nisten binnen hun eigen grondgebied - een Schots lidmaatschap nooit zal willen aan- vaarden, enz. Een gevoel dat zeker niet te onderschatten valt, alle economische argu- menten van de Schotse regering ten spijt.

De Britse nationale partijen (Labour, Conser- vatives en Liberal Democrats) voelen in elk geval de hete adem van een mogelijke af- scheiding in hun nek en hebben de Schotten alvast meer autonomie beloofd als ze binnen alvast meer autonomi de Britse unie blijven.

Volgens de meest recente peiling, georga-
niseerd op vraag van de Britse krant Daily Mail, kunnen de soevereinisten 47% van de Schotten bekoren. Deze peiling houdt even- wel geen rekening met de onbesliste kiezer, die
het tij nog kan doen keren.

Nieuwe Catalaanse sport wordt alsmaar populairder

Tijdens het volksfeest van het Catalaanse dorp Bescanó begin augustus konden feest- vierders zich inschrijven voor het 'DNI espa- ñol-werpen', een wedstrijd voor wie het verst zijn of haar Spaanse identiteitskaart kon wer- pen. Het plaatselijke feestcomité haalde de mosterd bij andere dorpen die al een soort- gelijk initiatief genomen hadden om de Cata- laanse onafhankelijkheid te promoten. De ge- lukkige winnaar bleek uiteindelijk een inwoner van Bescanó te zijn, die zijn kaart 37 meter ver kon werpen en naar huis mocht gaan met een cadeaubon van € 50, een groot stuk ham en uiteraard de voldoening die de daad met zich meebracht...

Corsica: FLNC legt de wapens neer

Eind juni verstuurde het Corsicaanse Natio- naal Bevrijdingsfront (Fronte di Liberazione Naziunale Corsu, FLNC) een mededeling waarin het liet weten definitief de wapens neer te leggen, iets meer dan 38 jaar na zijn oprichting op 5 mei 1976. De 14 bladzijden tellende mededeling, die na onderzoek door de autoriteiten authentiek werd bevonden, kwam volledig onverwacht en het is de eerste keer dat de beweging haar vroegere meldin- gen van staakt-het-vuren ondubbelzinnig vervangt door “een proces van demilitarise- ring en een geleidelijke uitstap uit de clan- destiniteit”.

Het communiqué begint met een lofzang aan Corsica, dat in het tweede deel van de 18e eeuw met veel geweld door Frankrijk veroverd werd en sindsdien permanent in een staat van kolonisatie verkeert en zo onder het juk van
een monarchie en nadien een extreem jako-
bijnse en centralistische staat kwam te staan. Een staat waarvoor de prille Corsicaanse in de 18e eeuw immers niet voor moest onder- doen: in een periode waar de westerse staten kreunden onder de monarchie en het godde- lijke recht, riep Corsica zichzelf in 1735 uit tot republiek en beschikte het twintig jaar later over de eerste democratische grondwet van de moderne tijd, die onder meer al naar men- senrechten verwees. In dat Corsica mochten vrouwen toen ook al stemmen, zonder meer du jamais vu in die periode (ter herinnering: Frankrijk voerde het vrouwenstemrecht in
1944 in, België pas vier jaar later).

Verder verwijst het FLNC naar de evolutie in de emancipatiestrijd van de volkeren die zich de voorbije decennia laat voelen: de niet-af- latende Ierse en Baskische strijd voor zelf- beschikking, de Montenegrijnse onafhankelijk- heid in 2006, de geplande Schotse en Cata- laanse referenda en de dekolonisatie van Kanaky (Nieuw Caledonië) die tegen 2018 geregeld moet zijn. Het FLNC wenst Corsica in deze traditie van streven naar soevereiniteit mee vorm te geven door constructief mee te werken aan de fase van politieke dialoog die al een aantal jaar aan de gang is (onder meer omtrent de Corsicaanse taal, het inwoners- statuut, de grondwetsherziening, fiscaliteit, economische en sociale ontwikkeling, enz.), een oproep die het in het bijzonder aan alle Corsicaanse militanten en jongeren richt. Voor de beweging is de demilitarisering niet het eind van het verhaal, maar veeleer een vervolg dat nu over een andere boeg gegooid wordt. Ze roept eveneens op om het huidige neoliberale en asociale Europa te verwerpen en Corsica alle middelen te geven om zijn eigen soevereiniteit te behouden en werk te maken van zijn eigen toekomst.

Na bijna vier decennia politieke strijd en in- terne strubbelingen waren tot aan de versprei- ding van het communiqué vooral nog het FLNC-UC (voor 'Union des Combattants', dat
de militanten van de gewapende strijd op-
nieuw verenigde) en het kleinere FLNC 'du 22 octobre' actief als opvolgers van de oorspron- kelijke beweging. De mededeling eindigt met een oproep van het FLNC aan de Franse staat om een regeling uit te werken voor de politieke gevangenen en voortvluchtigen, en met de vraag: “Wij hebben onze verantwoor- delijkheid genomen, Corsica heeft zijn verant- woordelijkheid genomen, zullen de vertegen- woordigers van Frankrijk dezelfde moed hebben, de moed van zij die Geschiedenis schrijven?”.

Inhuldiging Welsh oorlogsmonument

Honderd jaar en twaalf dagen na het begin van de Eerste Wereldoorlog huldigde Wales op 16 augustus een nationaal monument in ter nagedachtenis van zijn gesneuvelden op het voormalige slagveld van Langemark-Poel- kapelle. Het initiatief hiervoor ontstond om- streeks 2010 in Vlaanderen, nadat de Schot- ten tijdens de herdenkingscampagne '90 jaar Passchendaele-campagne 1917-2007' hun eigen gedenkteken kregen. Parallel met de voorbereidingen van het Welshe gedenkteken werkte een andere werkgroep in Langemark aan een herdenkingsplaat voor de Welshe dichter Hedd Wyn, die op 31 juli 1917 aan het front sneuvelde. Uiteindelijk werden beide projecten samengevoegd tot de campagne
'Welsh Memorial in Flanders'. De werkgroep verkreeg uiteindelijk de medewerking van het gemeentebestuur van Langemark-Poelkapelle dat zou leiden tot het enige nationale WO1- monument buiten Wales dat erkend werd door de Welshe regering.

Het monument bestaat uit een grote in het rood geverfde bronzen draak, ontworpen door de Welshe kunstenaar Lee Odishow, op een cromlech (Welsh voor 'dolmen') van stenen uit een groeve uit Pontypridd, die overgebracht werden naar Vlaanderen. Het is niet louter op- gedragen aan de Welshe militairen die sneu- velden in de Vlaamse velden, maar aan alle Welshmen die rechtstreeks of onrechtstreeks bij de wereldoorlog betrokken waren.

Tussen 1300 en 1400 mensen woonden de bijna twee uur durende ceremonie bij. Alle Welshe televisiezenders waren aanwezig en de ceremonie werd zelfs op BBC1 besproken. De grote buitenlandse media-aandacht stond in schrik contrast met de Vlaamse, die trouw bleef aan zichzelf
en met ook maar geen se- conde over het gebeuren berichtte.


Jef NYSSEN