Nummer 200


Catalonië/Reportage | oktober 2014


1,8 miljoen Catalanen op straat voor Onafhankelijkheid - 300e Diada uitzonderlijk succes + fotoreportage op de "centerfold" (Bernard Daelemans)<< Nummer 200

Barcelona, 11 september 2014, om 17u14 – Honderdduizenden Catalanen stellen zich op langs twee kilometerslange lanen, de Avenida Diagonal en de Gran Via de les Corts Cata- lans, die samenkomen op de Plaça de les Glories Catalanes en zo een enorme ‘V’ vor- men. ‘V’ voor ‘votar’ (stemmen) en ‘V’ voor ‘voluntat’ (wilskracht). De Catalanen willen op 9 november stemmen over hun zelfbeschik- king als onafhankelijke staat, hoewel de Spaanse overheid hen dat niet wil toestaan. De ‘V’ staat ook voor ‘victoria’, de overwinning die op 9 november aan de horizon daagt. Het is vandaag precies 300 jaar geleden toen er een einde kwam aan het Catalaans zelfbe- stuur. Op 11 september 1714 viel het laatste bolwerk van verzet in Barcelona, het kasteel van Cardona, onder het beleg door Franse en Spaanse troepen in de Spaanse successie- oorlog. Koning Filip V stelde vanaf dan een centralistisch bestuur in naar Frans model, waarbij de historische Catalaanse vrijheden werden afgeschaft. Wat begon als een her- denking van de slachtoffers van het beleg van Barcelona groeide uit tot de nationale feest- dag van Catalonië, la ‘Diada’.

De Barcelonese politie telt niet minder dan 1,8 miljoen manifestanten langs de twee lanen. Dit is de derde grootste manifestatie in de hele wereldgeschiedenis. Alleen Mahatma Ghandi en de Amerikaanse burgerrechtenbe- weging deden het ooit beter. Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft an- dere cijfers: De ‘V’ zou ‘slechts’ 550.000 men- sen op de been hebben gebracht, maar dat is zonder enige twijfel een schromelijke onder- schatting. Waar echter niemand kan naast kij- ken, is dat de twee lanen, samen goed voor een afstand van 11 kilometer, van het begin tot het einde afgeladen vol staan. De mensen- menigte is nog indrukwekkender dan een jaar geleden, op de Diada van 2013.

Een huzarenstukje van organisatie en disci- pline, want over de hele lengte staan niet min- der dan 77.000 vrijwilligers ervoor in dat iede- reen zich keurig opstelt, telkens vijf militanten met gele truitjes en vijf militanten met rode truitjes, enzoverder, dusdanig dat vanuit de lucht – ongelofelijk maar waar – onfeilbaar de vijf gele en vier rode strepen van de Senyera – de Catalaanse vlag – zichtbaar worden. In de mensenmassa, nog veel meer senyeras, en dan voornamelijk esteladas (met een ster in, die staat voor het republikeins onafhanke- lijkheidsstreven, daarvan bestaan er ook nog twee varianten: de witte ster in de blauwe driehoek staat voor onafhankelijkheid tout court; de rode ster staat voor een socialisti- sche republiek).

De organisatie van deze megamanifestatie loopt zo gesmeerd dat er – op deze officiële Catalaanse feestdag – zich nauwelijks ver- keersopstoppingen voordoen en amper inci- denten worden opgetekend door de politie. Zowat 2.000 autocars voerden de mensen naar parallelstraten van de plek waar ze wer- den geacht zich op te stellen (elk segment van de ‘V’ wordt bemand met independen- tisten uit een andere landstreek. Nog eens tienduizenden mensen brachten de nacht door in Barcelona, honderdduizenden ge- bruikten het openbaar vervoer. Anderen waagden het er toch op met de auto. De me- tro en de spoorwegen noteerden een ticket- verkoop die nog 35% boven de Diada van 2013 lag.

Natuurlijk zijn de plechtigheden al de hele dag aan de gang. Om tien uur ’s morgens wordt een gigantische Estelada gehesen in de 30 meter hoge Triomfboog nabij het Citadelpark, onder het zingen van de Cant dels segadors (de nationale hymne, het ‘lied van de maaiers’). Een honderdtal schutters in 18de eeuwse klederdracht lossen een eresalvo voor de vlag. Langs de wandelpaden zijn honderd-en-één standjes opgesteld van alle mogeijke independentistische verenigingen. Dat gaat van syndicale organisaties en tal van uiterst-linkse splintergroepen over ecologi- sche verenigingen, maar ook de ‘onderne- mers voor onafhankelijkheid’ zijn van de partij. Er zijn vanzelfsprekend gastronomische stands waar je – vanzelfsprekend – cava kan krijgen en ook de ‘motards voor onafhanke- lijkheid’ ontbreken niet op het appel. Deze laatste toeren bij honderden rond het park.

Ook de internationale solidariteit vanuit Zuid- Tirol, Schotland en Vlaanderen, krijgt con- creet gestalte in de standjes van ICEC (het samenwerkingsverband van de Vlaamse Volksbeweging met zusterverenigingen in de drie landen), en de eigen stand van de VVB. Zuid-Tirolers in lederhozen klimmen hoog in de lantarenpalen, zwaaiend met de rood-witte Tirolervlag. De VVB deelt duizenden folders, Vlaamse vlaggetjes en stickers uit. Er is nog heel wat werk aan de winkel, want de Vlaam se Leeuw wordt door heel wat Catalanen voor een Schotse vlag aanzien. Nederlandse toe- risten herkennen wél de Vlaamse vlag en ko- men hun sympathie betuigen. Zowaar treedt een jonge kerel aan met een Nederlandse driekleur. “Ja, nou, wij zijn toch ook aan het Spaanse juk ontsparteld, net als de Catalanen dat vandaag willen!” Ook Baskische ikuriñas wapperen in de stevige bries van deze zon- overgoten laatzomerdag. Een Arpetaniër – die keurig Nederlands blijkt te spreken – probeert omstaanders ervan te overtuigen dat zijn land, ergens rond het massief van de Mont Blanc, écht wel bestaat.

Ook N-VA is in Barcelona vertegenwoordigd met een uitgebreide delegatie: Europarle- mentslid Mark Demesmaecker vanzelfspre- kend, maar ook onder meer de kamerleden Peter Luyckx en Sarah Smeijer, en de Vlaamse parlementsleden Jan van Esbroeck en Lieve Maes.

Terwijl de drukte rond de Triomfboog alleen maar toeneemt, wordt enkele huizenblokken verder hulde gebracht aan het standbeeld van Rafael Casanova i Comes, burgemeester tij- dens het beleg van Barcelona. Hij zou zich la- ter, hersteld van zijn verwondingen, ontpop- pen tot een van de grote voormannen van de Catalaanse beweging. Als advocaat wierp hij zich in de ideologische strijd tegen het vorste- lijk absolutisme en het Spaans centralisme.

Zowat elke vereniging die zichzelf respec- teert, of het nu een politieke partij, een vak- bond, of een zangkoor is, dient zich aan met een bloemstuk. Terwijl iedereen in een ellen- lange rij rustig zijn beurt afwacht groeit de hoop bloemstukken aan tot een respectabele berg. Sommige verenigingen vergezellen hun bloemneerlegging – die live op de televisie wordt uitgezonden – van een act, zoals het opbouwen van een menselijke pyramide, of een rondedans met reuzen, een verenigings- lied of natuurlijk het onafhankelijkheidslied dat de stemming van 9 november feestelijk aan- kondigt. Ook de ICEC-afvaardiging neemt deel aan de bloemenhulde.

Verderop in de grote tenten vinden debatten plaats, maar het wordt stilaan tijd om de in- wendige mens te versterken in afwachting van 17u14 wanneer de ‘V’ moet gestalte krij- gen. De restaurants stromen vol. Er is niet één gebouw in heel Barcelona waar geen Senyera uithangt, grote, kleine, lange, korte. Bomen zijn ermee versierd. Op publiciteits- borden langs de grote lanen hangt ook de officiële aankondiging van deze 300ste Diada door de Generalitat (Catalaanse regering) ook met prominent de Catalaanse kleuren. Tot diep in de nacht wordt op de gevel van het Paleis van de Generalitat een wapperende Senyera geprojecteerd.

 

Allen naar de ‘V’! Op gestelde intervallen wor- den portretten van historische Catalaanse voorgangers op de grond gedrapeerd. Tien jongeren die net op 9 november jarig zullen zijn en dus – als zestienjarige – zullen kunnen deelnemen aan de stemming, mogen het uiterste puntje, de ‘vertex’ van de V, waar de twee lanen samenkomen, aanvoeren. Van overal uit Catalonië zijn mensen naar de hoofdstag gekomen. Ook zijn heel wat mili- tanten opgedaagd vanuit de ruimere ‘Paises Catalans’, de Catalaanstalige gewesten die naast ‘la Principat’ (het historische prinsdom en huidige comunidad autonoma) ook nog Valencia in het zuiden, Frans-Catalonië in het noorden, en de Balearen omvat.

Ook op de voorgrond, vanzelfsprekend, tre- den Carme Forcadell (voorzitster van de bur- gerbeweging Assamblea Nacional Catalana (ANC)), Muriel Casals (voorzitster van Omnium Cultural, een respectabele taalbe- Omnium Cultural, een respectabele taal weging) en Josep Maria Vila d’Abadal, burgemeester van de stad Vic en voorzitter van de vereniging van gemeenten voor de onafhankelijkheid (waar volgens de laatste stand van zaken 699 van de 749 Catalaanse gemeenten lid van zijn). Voor Carme Forca- dell is het duidelijk: “We zijn niet tot hier ge- komen om daarna een stap terug te zetten: de onafhankelijkheid komt er via de stembus. Het is nu aan het parlement, de regering en de president om de stembussen klaar te zetten.” Muriel Casals verklaart: “We zijn niet bang. De wil van het Catalaanse volk staat boven een partijdige rechtbank uit Madrid.

7,5 miljoen inwoners, dat is zowat 25% van de bevolking die zich heeft verzameld achter de eis om te stemmen op 9 november.

President Artur Mas rest weinig anders te doen dan zich achter de eis van het volk te scharen. “Ik voel me sterk gebonden door mijn engagement en ik wil het vertrouwen niet beschamen opdat dit volk vooruit kan”, ver- klaart hij nadat de ‘V’ is ontbonden en het volk verder feest in de stad. Toch blijft Mas nog re- kenen op een onderhandeling met Madrid aangaande de organisatie van het referen- dum en hij spreekt de hoop uit dat de soeve- reinistische partijen (waarvan er een aantal geen enkele illusie koesteren dat Spanje ook maar enige inschikkelijkheid zou ten toon spreiden) aan één zeel blijven trekken.

Bernard DAELEMANS