Nummer 202


| december 2014


Fictie en realiteit in Vlaanderen (Jef Turf)<< Nummer 202

TV1 heeft met de reeks ‘De enkele thema’s’ aangesneden waarvan de betekenis niet be- perkt is tot vrijblijvend avontuur of amuse- ment. Het verhaal brengt de lotgevallen van substituut-procureur De Ridder, vertolkt door Clara Cleymans. Zij neemt haar functie ernstig op, en volgt een spoor dat zou moeten leiden naar onwettig vervoer van radioactief en chemisch afval naar Afrika door het berdijf OT&C. Daarmee botst zij op wat je de kern- maffia kunt noemen, die alles in het werk stelt om het illegaal transport te verbergen. Als slechts de helft van haar ervaringen op het Gentse parket overeenstemt met de werke- lijkheid , blijkt dit parket een nest van intriges en partijdig gekonkel. Ook de advocatuur, ver- tegenwoordigd door Lucas van den Eynde in de rol van advocaat van OT&C, de firma die verdacht werd van de illegale praktijken, komt geschonden uit het verhaal, evenals de havenvakbond die omwille van de smeer de kandeleer likt. Door de provocerende maffiapraktijken van de industriële kernlobby verliest De Ridder ei zo na haar functie als substituut en eveneens haar geliefde, in casu de Gentse havensche- pen. Met de doeltreffende hulp van politiecommis- saris (Zohra El Zarkoui) slaagt De Ridder er uiteindelijk in haar doel te bereiken: de maffia- bende wordt aangehouden, en de verant- woordelijken voor het illegale transport wor- den achter de tralies gezet. De Ridder be- houdt haar functie en de liefde van de haven- schepen. Happy end over heel de lijn. Voor zover de fictie.

Nu het reële verhaal

Sedert het einde van de jaren ’80 ontdeden Europese bedrijven zich van hun afval voor de Somalische kust. Het ging hier om radioac- tief afval, ziekenhuisafval,zware metalen zo- als lood en cadmium, kwik,chemisch afval en afval van lederbehandeling. Volgens de woordvoerder van het VN-milieuprogramma (UNEP) werd de afval gewoon gedumpt op de stranden in vaten en containers van allerhan- de grootte. Duizenden verschepingen zouden verricht zijn,vooral via Italiaanse en Zwitserse transportmaatschappijen. De gevolgen voor de bevolking bleven niet uit: huidziekten, diar- ree,darmbloedingen, zweren, mondbloedin- gen en ademhalingsproblemen. Het radioac- tief afval (waarbij zelfs hoogradioactief afval zou aanwezig zijn) , kan de oorzaak zijn van de dood van Somalische burgers. Plotse dood werd vastgesteld na het inademen van vrijge- komen gassen. Lange termijn effecten zijn te vrezen ten gevolge van de contaminatie van het grondwater. Dergelijke gevolgen werden vastgesteld tot tien kilometer landinwaarts. Volgens de woordvoerder van het milieuprogramma van de Verenigde Naties, Nick Nuttall, zijn de vaten en containers beginnen te roesten door de langdurige blootstelling aan het zeewater, zodat ze uiteindelijk gingen barsten en hun schadelijke inhoud verspreid werd in het wa- ter en aan de kust. Ook werd het visbestand in de kustwateren aangetast. Visserij was de grootste bron van inkomsten van de kustbevolking. Voor de Europese bedrijvenwas dit een winst- gevend zaakje: de prijs bedroeg 2,50 $ per ton, terwijl verwerking in Europa tot duizend $ per ton kost. Dat dergelijke winst gebeurde op kosten van de gezondheid van de Somalische bevolking, deerde de Europese industriëlen niet: het ging toch maar om Afrikaanse slacht- offers…De Somalische overheid heeft des- tijds de VN verzocht een onderzoek in te stel- len. Nergens is enig spoor te vinden van een dergelijk onderzoek. De verantwoordelijken voor deze illegale maffiose praktijken werden evenmin voor het internationaal gerechtshof gedaagd.

Het IAEA (internationaal agentschap voor atoomenergie), dat al wat betrekking heeft op nucleair afval tot zijn bevoegdheid rekent, heeft ook niets van zich laten weten. Persoonlijk heb ik tijdens een bijeenkomst van de top van de Vlaamse atoomspecialisten de aandacht getrokken op deze situatie, zonder ooit enige respons te krijgen. “Substituut De Ridder“ had dus groot gelijk te pogen die zaak te onderzoeken voor wat be- treft de Gentse haven. Er is mij geen enkel onderzoek bekend omtrent de medeplichtig- heid van Belgische havens, al is de kans groot dat ook schadelijke afval vanuit ons land vertrok, via Italiaanse havens. Helaas heb ik evenmin ooit enige substituut ontmoet die een dergelijk onderzoek zou ge- last hebben. De Vlaamse fictie is waarachtiger dan de wer- kelijkheid. Ik heb ook de VRT gevraagd of de Somali- sche realiteit enig invloed heeft gehad op het scenario van “De Ridder”. De VRT antwoord- de: “Onze reeks is wel gebaseerd op reali- teitselementen, maar is verder fictie. Onze scenarist is niet op de hoogte van de realiteit waarnaar u refereert”.

Er bestaat eveneens een rechtstreeks ver- band tussen de illegale dumping en het Bel- gisch beleid. De Somalische kust is inderdaad sterk in het nieuws gekomen wegens de activiteit door Somalische piraten die de wateren in de Hoorn van Afrika onveilig maken voor Wes- terse schepen. Onze regering (Di Rupo) heeft immers beslist deel te nemen aan de jacht op de Somalische piraten. Daartoe werd het fre- gat Marie-Louise uitgestuurd en kregen wij regelmatig via meneer De Crem berichten over de heldendaden van de Belgische be- manning. De piraterij is ontstaan als reactie op de ille- gale dumping, die de woede van de lokale bevolking heeft veroorzaakt. De vissers eisten oorspronkelijk losgeld van de gekaapte sche- pen om de kustlijn te kunnen reinigen. Gezien niemand geïnteresseerd scheen te zijn in de afvalproblematiek besloten zij de zaak in eigen handen te nemen. De vissers beschul- digen trouwens de Westerse zeemacht van pesterijen en intimidaties, onder meer door het onklaar maken van hun visnetten. Het is die gerechtvaardigde strijd tegen de illegale dumping die ontaard is in maffiose piraterij. De Westerse regeringen hebben geen stap verzet om de illegale praktijken te bestrijden of om de aangerichte schade te vergoeden, maar sturen wel een strijdmacht om de slachtoffers te bestrijden.

Op te merken valt dat deze onaanvaardbare toestanden de interesse van de grote media in ons land niet hebben opgewekt, al beweren zij de voorvechters te zijn voor de mensen- rechten…Het verhaal van “De Ridder” was nochtans een uitstekende gelegenheid om dit te doen, in plaats van een totaal kunstmatig happy-end te suggereren, als gewetenssus- ser. Speciaal in dit verband dient ‘De Wereld Morgen” te worden vermeld ,dat in 2011 wel de vereiste informatie heeft gebracht. Jef TURF