Nummer 26


Nieuws uit het derde gewest en zijn riante omgeving | april 1997


(Euro-)Brussel-kroniek (Bernard Daelemans)<< Nummer 26

Een plan voor Brussel (1)

Het beleidsplan van de Vlaamse regering voor Brussel is er dan eindelijk. Hoewel dit plan, minder dan het Randplan, lijkt op een spreekwoordelijke door-een-olifant-gebaarde-muis, kan men zich toch niet van de indruk ontdoen dat het allemaal wat aan de magere kant is. Zeker, de filosofie die Van den Brande voor de zoveelste keer in de verf gezet heeft, over de "onverbreekbare band" tussen Vlaanderen en de Brusselse Vlamingen, de "eenheid van gemeenschap" en de fundamentele tweeledigheid van de Belgische staatsstructuur verdient slechts beaamd te worden. De vaststelling van het slinkend aantal Vlamingen en de nood van dezen aan "meer homogeniteit en een taalkundige en culturele geborgenheid" wordt niet geloochend, zodat de Vlaamse instellingen, ook wanneer ze moeten openstaan voor anderstaligen, het aantrekkelijk maken van de hoofdstad voor de Vlamingen als "uitgesproken eerste zorg" moeten hebben. De aankondiging dat Vlaanderen zich meer rechtstreeks met Brussel zal inlaten schept verwachtingen, maar als men concrete plannen ontvouwt blijkt toch dat er nog heel wat "onderzocht" moet worden. Alleen projecten die al een tijdje in de pijpleiding zitten worden expliciet naar voren geschoven.

Een plan voor Brussel (2)

Zo wordt er al lang gewerkt aan ambtelijk overleg tussen de administraties van de Vlaamse Gemeenschap en de (Brusselse) Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC), tussen de Vlaamse regering en de ministers van de VGC, en zitten er een aantal Brusselse Vlamingen in het Vlaams Parlement. Wel wordt gesteld dat men liever geen bevoegdheidsoverdrachten meer wil doorvoeren en zoveel mogelijk wil regelen via specifieke Brusselbepalingen, waarbij de VGC meer als uitvoerend orgaan fungeert en als een zesde Vlaamse provincie beschouwd kan worden.

Wat de problematiek van de toestroom van anderstaligen naar het Nederlandstalig onderwijs betreft worden klaarblijkelijk geen nieuwe middelen uitgetrokken, maar verwacht men alles van een coördinatie van de bestaande initiatieven. Op dit vlak ligt het plan duidelijk vèr beneden de verzuchtingen in de sector, die veel verwacht van kleinere klasnormen en een vermenigvuldiging van investeringen in aangepast didactisch materiaal. Dat er meer navorming komt voor leraars in multiculturele klassituaties, is al iets, maar eigenlijk is een specifieke opleiding terzake nodig, en zelfs een betere vergoeding voor prestaties die toch wel van een andere orde zijn dan lesgeven in de basisschool van Zwevezele of Waasmunster.

Een plan voor Brussel (3)

Ook in de ouderenzorg, een prangend probleem in een stad waar vooral de Vlaamse bevolking sterk veroudert en waar geen enkel Nederlandstalig rusthuis is (wel "zogenaamd" tweetalige) gaat het mondjesmaat. Er komt een vijfde dienstencentrum voor bejaarden, 44 bejaardenwoongelegenheden en 32 service-flats. Een "behoeftenstudie" moet uitmaken of er nog meer moet gebeuren op dit terrein.

Positief zijn zeker de inspanningen die in het verschiet liggen om de Brusselse gemeenten en OCMW's te stimuleren om meer Vlaamse voorzieningen zoals kinderdagverblijven en Nederlandstalige bibliotheken uit te bouwen. (Thans is er nog maar in zeven van de 19 gemeenten een Nederlandstalige bibliotheek). De regering maakt zich sterk dat er binnen de huidige legislatuur nog 2 of 3 bibliotheken bijkomen. Er zullen vormingscursussen opgezet worden voor Vlaamse ambtenaren in de Brusselse gemeenten en er wordt ook aangedrongen op een meer structureel overleg tussen de Nederlandstalige schepenen, gemeente- en OCMW-raadsleden om deze strategie te steunen.

In het kader van Brussel-Europese Cultuurhoofdstad 2000 wordt geld vrijgemaakt voor de restauratie van de KVS en voor de Beursschouwburg. De Vlaamse gemeenschap wil ook meer impact op de federale biculturele instellingen, waar ze de leden van de beheerraad wil voordragen in afwachting dat die beheerraad overgedragen wordt naar de gemeenschappen.

Er zijn nog meer prioriteiten die een staatshervorming vergen, zoals het pijnpunt van de toepassing van de taalwet, waarvoor de controle- en sanctioneringsmechanismen hervormd moeten worden. Ook moet de aanwezigheid van de Vlamingen in het gemeentebeleid wettelijk gegarandeerd worden, evenals een vaste vertegenwoordiging in de Brusselse hoofdstedelijke gewestraad.

Andere intenties, zoals het stedelijk beleid, liggen dan weer bij het Brussels gewest gebonden. De Vlaamse regering stelt vast dat Brussel niet de middelen heeft om dit te verhelpen, maar houdt het been stijf: "Bijkomende financiële steun van Vlaanderen voor de budgettaire problemen kan evenwel slechts verantwoord worden als Brussel haar rol als tweetalige hoofdstad voor beide gemeenschappen en de gelijkheid tussen deze gemeenschappen volledig waarmaakt". Wel moet er overleg komen over ruimtelijke ordening, economische infrastructuur en openbaar vervoer. Ook hier weer zeer vage intenties, maar geen concrete projecten. Gaat men bijvoorbeeld tram 58, die tussen Brussel en Vilvoorde geheel in eigen bedding reed, weer laten rijden, of de tramlijn naar Tervuren, die nog nauwelijks berijdbaar is, verstellen? Wat vindt de Vlaamse regering van het door Franstalig Brussel zo gekoesterde GEN-plan (gewestelijk expressnet)? Joost mag het weten.

Een plan voor Brussel (4)

De Vlaamse regering vindt wel dat de "snelle internationalisering en de ongecontroleerde groei van de kantoorruimten het woon- en leefklimaat van vele buurten heeft aangetast", maar daar worden geen conclusies uit getrokken in de zin van een beperking van de Europese functie van Brussel. Nochtans is de Europese moloch in Brussel nog lang niet verzadigd.

Een goed idee is het aanbieden van cursussen Nederlands via TV-Brussel (een plan dat eerst "nader onderzocht" moet worden). Ook de subsidies voor taallessen voor laaggeschoolden (bijvoorbeeld migrantenvrouwen wier kinderen naar de Vlaamse school gaan) worden opgedreven: er komen vier centra voor volwassenenonderwijs. De vraag is evenwel of er ook gesleuteld wordt aan de vergoedingen (thans gebeurt dit hoofdzakelijk door vrijwilligers, die hiervoor niet zelden de aalmoes van 250 frank (!) krijgen - Marc Platel noemde dit onlangs in een debat "slavenarbeid"). Het Nederlands taalonderwijs voor hogergeschoolden krijgt meer promotie. En men lanceert het puike idee om in de beroepsopleidingen plaats in te ruimen voor onderwijs Nederlands, kwestie van de beroepskansen van Franstalige migranten te verhogen. Ook weer iets echter waarvan "de mogelijkheid zal nagegaan worden".

Op internationaal vlak wordt de aanmaak van een Frans- en Engelstalig wekelijks overzicht van de Vlaamse pers in het vooruitzicht gesteld. De oprichting van het Vlaams-Nederlands Huis ter promotie van de Nederlandse taal en cultuur, waar het Vlaams en het Nederlands parlement al bij herhaling voor hebben aangedrongen wordt ..."verder onderzocht"

Al bij al dus toch een hele hoop voornemens, ideeën en intenties die in de goede richting gaan. Een eenvoudige optelsom leert algauw dat de concreet genoemde projecten de Vlaamse gemeenschap geen fortuinen gaan kosten. Alles hangt er dus van af of de vele vage verwijzingen die het plan bevat verder uitgewerkt worden.

Een plan voor Brussel (5)

Wat wel verbazing wekt zijn de giftige reacties tegen het plan van Walter Vandenbossche (CVP-fractieleider in het Brussels parlement). In plaats van de voornemens van Van den Brande om in Brussel rechtstreeks op te treden (steeds uiteraard in overleg met de VGC), en uit deze heel-Vlaamse aanpak psychologisch voordeel te halen tegenover de Franstaligen, pakt de man breed uit met zijn ongenoegen over het feit dat de VGC gepasseerd wordt door Van den Brande. Waarom de andere Brusselse Vlamingen, Michiel Vandenbussche (SP), Sven Gatz (VU) en Guy Vanhengel (VLD) samen met een nijdige Vandenbossche naar buiten traden, is niet te begrijpen. Alleen Leo Goovaerts (VLD) had de visie van Van den Brande toegejuicht, terwijl het Vlaams Blok het plan van Van den Brande te lauw vond en zich - uiteraard - niet kon vinden in het verder openstellen van het Vlaams onderwijs voor de "multiculturele" samenleving. Op die manier hoeven ze zich uiteraard niet te mengen in het debat, maar wellicht wensen ze dat ook niet.

Inmiddels ontpopt Leo Goovaerts zich als een radicale centenfederalist. Als bekende advocaat in de Brusselse financieel-economische kringen kan hij bezwaarlijk doorgaan als Vlaams extremist. Hij is trouwens gehuwd met een franstalige, en thuis wordt de taal van Molière gesproken. Misschien daarom juist is het des te merkwaardiger dat deze uit Berlaar afkomstige politicus zich helemaal inschrijft in een radicaal-flamingantische strategie, die erop gericht is de tweeledigheid van de staatshervorming in het voordeel van de Vlamingen te laten spelen. In Brussel wil hij bijvoorbeeld de Vlamingen en de Franstaligen laten kiezen tussen het (nog niet bestaand) Vlaams of Waals basisstelsel inzake gezondheidszorg en kinderbijslag. Hij denkt aan een eenmalige en definitieve keuze voor afgebakende homogene bevoegdheidspakketten.

In Gazet van Antwerpen (25 februari) stelt hij dat hij zo een heel andere strategie voert dan de Bruxellitude van een Jos Chabert, die in de Franstalige logica intreedt van Brussel als derde gewest. Dat lijkt ons ook.

Goovaerts wil een 'goede relatie' alleen betalen in het huwelijk, niet in de politiek.

Een plan voor Brussel (6)

Wij mogen ons dan al voor één keer verheugen in het feit dat dit 'plan voor Brussel' de tweeledigheid in de overigens slecht functionerende staatshervorming benadrukt, feit is dat onze Vlaamse excellentie Anne Van Asbroeck weer eens, voor de verandering, op een andere golflengte zit dan de rest van de Vlaamse regering. In de Franstalige Brusselse krant Le Soir (13 maart) haast ze zich om zich te verontschuldigen tegenover iedereen die het plan zó zou kunnen interpreteren. Het gaat hier, aldus Anne, helemaal niet om een evolutie naar een federalisme met twee. Anne: "Je m'insurge contre cette interprétation!".

Mevrouw Van Asbroeck wordt binnenkort afgevoerd. In Vlaams-Brusselse kringen wordt dit niet noodzakelijk als een groot verlies aanzien.

Ancienne Belgique: pour les Flamands la même chose!

De 'Ancienne Belgique', een cultuurtempel in het hartje van Brussel waar de Vlaamse regering haast een miljard in geïnvesteerd heeft om de 'Vlaamse aanwezigheid' in Brussel te waarborgen, schijnt deze opdracht niet al te ernstig te nemen.

We kregen verschillende klachten van Meervoud-lezers binnen die er naar een concert gingen en geconfronteerd werden met eentalig Frans AB-personeel. Een lid van de Brusselse SP legde een klacht neer bij de Vaste Commissie voor Taaltoezicht.

Dit is geen alleenstaand feit, verre van. Steeds meer lezers berichten ons over taalproblemen die zij ondervinden in Nederlandstalige, uitsluitend door de VGC of de Vlaamse Gemeenschap gesubsidieerde instellingen, o.m. de Beursschouwburg. Het is misschien té voorbarig om daar nu al conclusies uit te trekken, maar het is overduidelijk dat er iets aan de gang is dat best zo snel mogelijk gestopt wordt.

Radio Tobback

In ons vorig nummer berichtten wij uitvoerig over de pogingen van Hertog Louis I van Brabant om Radio 2 Vlaams-Brabant en Brussel naar Leuven over te brengen. Dit zou dan meteen een passend antwoord zijn op de onbeschaamdheid van de Brusselaars die telkenjare hun Meyboom vroeger planten dan de Pietermannen. Overigens, waarom eist Tobback niet dat het Centraal Station van Brussel naar Leuven overgeheveld wordt? En waarom mag Geraardsbergen een Manneken Pis hebben, terwijl Leuven het met een onnozel 'Fonske' moet stellen? Kan de heer Pis niet gekloond worden?

Tobback krijgt echter zware tegenwind. Immers, VLD-raadslid Henri Denivelle heeft het voorstel gelanceerd om deze volkse zender naar de gemeente Herent te brengen. De heer Denivelle, die ongetwijfeld een kenner is, verdedigt de kandidatuur van Herent omdat er al een steunzendmast op het grondgebied van deelgemeente Veltem staat, namelijk op de beroemde 'Bovenberg'. "De straalkracht vanuit deze zendmast is optimaal", aldus de liberaal.

Dat is pas een argument. Maar onze redactie stelt vast dat er ook een zendmast staat in Diest, en - voorwaar - een nog veel hogere in Sint-Pieters-Leeuw. Daar werd enkele jaren geleden een Vlaamse Leeuwenvlag bevestigd, die op dat ogenblik (11 juli!) de hoogste positie innam, althans in dit deel van de zuidelijke Nederlanden.

De Herentse burgemeester Willy Kuijpers, nochtans een romantische ziel en een man die zeer begaan is met het prestige van zijn gemeente, houdt bij dit alles het hoofd koel. "De huidige inplantingsplaats in Brussel houden is belangrijk om er de Vlaamse aanwezigheid te benadrukken", aldus de burgervader. Hij wil dus niet meedoen aan het politiek opbod. Kuijpers: "Voor publieke opnames maakt Radio 2 gebruik van het cultureel centrum 'De Zandloper' in Wemmel. Dit is volledig uitgerust om radio-opnames te doen. Het is onlogisch nu dergelijke accommodatie elders te voorzien. Bovendien is het eigenlijk minder belangrijk waar de administratieve zetel en de studio's zich bevinden".

Waarbij wij ons enkel instemmend kunnen aansluiten.

Integratie in Sint-Joost

Voorjaar 1995 waren er relletjes in Sint-Joost, de kleinste maar ook armste gemeente van Brussel. Sint-Joost wordt al meer dan 40 jaar bestuurd door burgemeester Guy Cudell (PS), een man die ooit minister was, een man ook die als burgemeester de eerste vrouwelijke politie-agenten in dienst nam en die ook al eens op een spectaculaire manier ontvoerd werd maar behouden teruggevonden.

Om een gebaar te stellen naar de migrantengemeenschap organiseerde de gemeente op 21 februari een zgn. 'interculturele modeshow' in het Koninklijk Circus van Brussel. Prijskaartje: 234.000 frank, die zouden betaald worden door de Cocof of de Franse Gemeenschapscommissie. Cudell, die er overigens meteen een feestje van maakte voor zijn tachtigste verjaardag, was dolenthousiast. Maar eilaas, Sint-Joost mag dan wel de kleinste en armste gemeente van het gewest zijn, er wonen migranten van zeer uiteenlopende origine. Niet minder dan 250 jongeren defileerden op de modeshow, en ze tooiden zich in kostuums van liefst 32 landen. Een succes dus, althans de avond zelf. Nu echter komen stilaan de rekeningen binnen: van een PR-bureau (That's Communication), van een Londens en een Parijs modehuis dat de kostuums leverde, van een busmaatschappij, van twee luxe-hotels en van een traiteur, die hapklare brokken leverde. De kosten zijn nu al opgelopen tot meer dan anderhalf miljoen frank, en dat terwijl Sint-Joost de armste gemeente van het land is.

Eén gemeente-ambtenaar, een zekere Mulenga Royen, tekende voor meer dan 600.000 frank bestelnota's. Het PR-bureau dat ietwat in de kou staat, dreigt nu de migranten-jongerengemeenschap tegen het gemeentebestuur in te zetten. Het integratie-project van Cudell komt hiermee enigszins op de helling te staan, en de oude PS-baron zit met de handen in het haar.

Het gaat hier natuurlijk om anekdotische toestanden, maar het is het zoveelste bewijs dat er dringend iets gedaan moet worden aan dit soort anachronistische toestanden. De baronieën van de Brusselse gemeenten overleven zichzelf. 'Hou het klein' is een mooie slogan, maar politiek-organisatorisch is Brussel een wangedrocht.

Valentijn in Koekelberg

Terwijl in Sint-Joost dure interculturele modeshows georganiseerd worden, plofte in Koekelberg voor de tweede keer in vier jaar tijd een stuk plafond naar beneden in het Vlaams gemeenschapscentrum De Platoo. Dit dan nog tijdens een romantisch Valentijnsfeestje. Gelukkig was er even pauze, zodat er slechts enkele lichtgewonden waren toen anderhalve vierkante meter van het plafond neerdonderde.

Minister Jos Chabert, hierover ondervraagd door VLD-parlementslid Guy Vanhengel, ontkent ten stelligste dat er sprake is van 'wanbeheer' of 'schuldig verzuim'.

De Platoo is één van de kleine Vlaamse gemeenschapscentra, waar nog vele Vlamingen komen.