Nummer 32


Nieuws uit het derde gewest en zijn riante omgeving | december 1997


(Euro-)Brussel-kroniek (Paul Van Cappellen)<< Nummer 32

Ontslag Anciaux

Op donderdag 19 november was het dan eindelijk zover: Vic Anciaux, Brussels staatssecretaris, kondigde zijn ontslag aan uit de Brusselse regering en uit het Brussels parlement.

De spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen was voor Anciaux het feit dat in de regeringsonderhandelingen over de uitvoering van het taalakkoord de taalkaders bij de brandweer werden vastgelegd op 29,5%.

Anciaux, die destijds het statuut van Brussel mee onderhandelde, wees er tijdens de persconferentie op dat de 1/3-2/3 verhouding in de Brusselse gewestelijke administratie, die weliswaar niet in de wet staat ingeschreven, beschouwd werd als een compensatie voor het feit dat de voogdij over de ondergeschikte besturen (en dus over de toepassing van de taalwetgeving in gemeenten en OCMW's) naar het Brussels Gewest ging. Daarmee gaf hij impliciet toe dat alle problemen met het doen naleven van de taalwetten in de gemeenten al vooraf ingebakken zaten in de Brusselse structuren. Daarom concludeerde hij ook dat het statuut van Brussel op federaal vlak herzien moet worden, dat de voogdij op federaal vlak moet gelegd worden en dat de huidige negatieve mechanismen (schorsing van onwettig aangeworven personeel waarvoor de instemming van de Franstalige ministers nodig is) omgezet moeten worden in een positieve voogdij (waarbij de Vlamingen hun fiat moeten geven voor elke aanwerving van gemeentelijk of OCMW-personeel).

Sedert Dolf Cauwelier (AGALEV), al in de vorige legislatuur, de kat de bel aanbond, zijn er al vele duizenden personeelsleden van gemeenten en OCMW's onwettig aangeworven, en ondanks een schorsingsverzoek door de vice-gouverneur van het arrondissement Brussel, in functie gebleven.

Interpellatierecht

Kort voor het ontslag van Anciaux hadden zowel Guy Vanhengel (VLD) als Dominiek Lootens (Vlaams Blok) nog eens uitgebreid het verhaal van de taalrapporten en taalakkoorden uit de doeken gedaan, met inbegrip van de moeilijkheden die zij ondervonden om als parlementslid hun controlerecht uit te oefenen, en correcte en adequate informatie los te krijgen van zowel minister-president Picqué als van minister Rufin Grijp.

Het feit dat parlementsleden in de meerderheid er mee voor zorgden dat interpellatieverzoeken over taalzaken systematisch konden worden uitgesteld, of op de lange baan geschoven, of buiten de belangstelling gebracht worden door ze slechts in commissievergaderingen aan bod te brengen (in dit verband werd veelvuldig de naam genoemd van Walter Vandenbossche (CVP)), breekt diezelfde meerderheidsleden nu zuur op. Kort voor het ontslag van Anciaux dienden alle Vlaamse fracties een interpellatieverzoek in bij het Bureau van het parlement. Onder voorzitterschap van Jan Béghin (CVP) werden deze interpellaties geagendeerd. Maar deze agenda werd meteen daarna weer weggestemd op vraag van Jacques De Decker (PRL-FDF). Zo zie je maar hoe maatregelen die bedacht worden om initiatieven van "ondemocratische partijen" te dwarsbomen, uiteindelijk de democratie zelf de das doen.

CVP en SP doen voort

Niet gehinderd door het ontbreken van een meerderheid in de Nederlandse taalgroep doet de Brusselse regering gewoon voort. Chabert en Grijp stelden het akkoord dat bereikt werd over een omzendbrief die uitvoering moet geven aan het taalhoffelijkheidsakkoord, voor als een "steengoed akkoord", waarbij geen winnaars of verliezers zijn.

De omzendbrief bepaalt dat de gemeenten voortaan verplicht zijn om personeel aan te werven uit een vaste werfreserve van tweetaligen. Toch mag van deze verplichting afgeweken worden voor tijdelijk personeel (stagiair, vervangers wegens ziekte e.d.) èn als de werfreserve geen tweetalig gekwalificeerd personeel kan aanbieden. (Het eerste examen moet overigens nog georganiseerd worden).

Dat deze bepalingen een aanfluiting zijn van de taalwet, een kniesoor die daarop let. "Maar", zegt Chabert, "als er geen tweetaligen zijn, kunnen ze ook niet aangeworven worden". En Grijp voegde daar driftig aan toe dat in de OCMW's veel meer Nederlandstalig personeel aanwezig is dan de 25% die statutair is vastgelegd, nl. 35% voor categorie één, 50% voor categorie twee, en zelfs 85% voor categorie drie.

De omzendbrief gaat echter voorbij aan het feit dat ook de gemeentelijke vzw's aan de taalwet onderworpen zijn. In een antwoord op een parlementaire vraag van (toen nog Brussels raadslid) Brigitte Grouwels maakte Picqué een lijst bekend van 56 vzw's, die door achttien gemeenten werden opgericht om sociale taken waar te nemen (bijvoorbeeld maaltijdbedelingen voor bejaarden, sport- en cultuurcentra, jeugddiensten, familiehulp). Grouwels was overigens sceptisch over de volledigheid van deze gegevens.

Het is nog meer de vraag of de gemeentelijke overheden de instructies van de omzendbrief zullen opvolgen. Indien zij dit niet doen, volgt weer de vertrouwde schorsingsprocedure die de Franstalige ministers (Picqué inbegrepen) steeds geboycot hebben. Desgevraagd antwoordde Grijp dat, indien er in de toekomst door FDF'er Gosuin geen gevolg zou worden gegeven aan de schorsingen van de vicegouverneur, hij "hem de nek zou omwringen".

Behoudens deze omzendbrief bevatte het akkoord ook de fameuze overeenkomst over de taalkaders van de brandweer die uiteindelijk werden vastgelegd op een verhouding van 29,42/70,58. Verder werden ook substantiële taalpremies toegekend aan de gewestelijke ambtenaren die vrijwillig een taalproef afleggen. (In tegenstelling tot de gemeenten en OCMW's, waar het personeel ambtshalve een tweetaligheidspremie krijgt - ook al heeft het niet de vereiste tweetaligheidsproef afgelegd, hebben de ambtenaren van de gewestelijke administratie geen statutaire verplichting tot tweetaligheid).

Nog 'n vier miljard voor de ziekenhuizen

Al enkele weken voor het vertrek van Anciaux had de Brusselse regering (eigenlijk het "Verenigd College van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie") voor 4,2 miljard investeringskredieten goedgekeurd om de infrastructuur van de Brusselse ziekenhuizen en bejaardentehuizen (zowel die van de OCMW's als die van de christelijke zuil).

Deze beslissing komt door het ontbreken van een meerderheid in de Nederlandse taalgroep in het gedrang. Sven Gatz (VU), die Anciaux opvolgt in de Brusselse Hoofdstedelijke Raad maakte al duidelijk dat hij geenszins van plan is de begroting van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie goed te keuren.

VU-VLD, een wankelbaar kartel

Alle aandacht ging nu naar de houding van de VLD. Zal deze partij haar geloofwaardigheid, die zij door haar volgehouden stevige oppositie heeft opgebouwd op de proef stellen door in te gaan op de lokzangen van de regeringsdeelname? Het door Verhofstadt en Anciaux jr. aangekondigde kartel, waarbij beide partijen aansturen op een volledige herziening van het statuut van Brussel, klonk beloftevol. Maar het is duidelijk dat beide VLD'ers Guy Vanhengel en Leo Goovaerts in de Hoofdstedelijke Raad enige moeite hebben om hun ambities in te tomen.

Een kind kan echter inzien dat zij, wanneer zij hierop ingaan, roemloos zullen ondergaan in het Brussels moeras en volledig zijn overgeleverd aan de goodwill van de Franstaligen. In dat geval kan het Vlaams Blok zich opmaken voor een eclatante verkiezingsoverwinning, want het is zeer de vraag of de VU uit het ontslag van Vic Anciaux voldoende krediet kan putten om haar imago weer op te krikken. Zeker indien de VU een alliantie wil aangaan met SP en Agalev, is het vraag of de partij de duidelijkheid van zijn communautaire boodschap kan bewaren.

Boycot de Brusselse instellingen !

Wat wel duidelijk was, was de scherpte waarmee Sven Gatz, na zijn eedaflegging, stelde de rechtsgeldige samenstelling van de Brusselse regering te betwisten. Hij vroeg de voorzitter van de raad hieromtrent een advies te laten inwinnen bij de Raad van State. Grondwetspecialisten menen dat er "zo snel mogelijk" een nieuwe Vlaamse staatssecretaris moet komen. Maar op deze grondwettelijke verplichting staat geen sanctie.

Even duidelijk is dat de Franstaligen geen enkele zin hebben met de Nederlandstaligen ook maar enige rekening te houden. Dat bleek onder meer uit het feit dat het debat over het taalakkoord, waarover alle vijf de Vlaamse fracties een interpellatie indienden, nog maar eens werd uitgesteld. Wat wel op de agenda werd geplaatst was de inoverwegingneming van een motie tegen het "toekennen van uitkeringen aan ex-nazi-collaborateurs". Daarmee wordt bedoeld: het voorstel van decreet van Herman Suykerbuyk om slachtoffers van de repressie, die reeds eerherstel genoten, tegemoet te komen op sociaal vlak. Een pure provocatie dus.

En nog duidelijker was de houding van de Brusselse VVB, die meent dat het laatste restje Vlaams krediet van de Brusselse instellingen is opgebruikt, en dat het tijd is dat de Vlaamse natie als geheel zijn verantwoordelijkheid in Brussel opneemt. De VVB'ers maakten dit aan de buitenwereld kond door, op het moment dat de voorzitter van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad wilde overgaan tot de orde van de dag, en het woord gaf aan Charles Picqué, vanop de publieksbanken de rug te keren naar het plenum. Daarop schorste de voorzitter de zitting en liet de protesteerders afvoeren door de militaire politie. De VVB'ers overhandigden, na de plichtplegingen van de veiligheidsdiensten, een lijvig "dossier Brussel" aan Herman Suykerbuyk, die voorzitter is van de Commissie Brusselse zaken en ondervoorzitter van het Vlaams Parlement.

Alle Belgen gelijk voor de wet?

Bij het debat over de migrantenrellen in Kuregem had ook - vanzelfsprekend - VB-raadslid Dominiek Lootens zijn zeg in het kapittel. De rellen bewijzen voor hem het failliet van het integratiebeleid, en er moet nu maar eens werk gemaakt worden van een uitwijzingsbeleid voor het "overgrote deel van de migranten". De gekende standpunten dus, die niet in dovemans oren vielen: ECOLO-raadslid Ouezekthi eiste prompt dat Lootens het zwijgen zou worden opgelegd. Na veelvuldige onderbrekingen liet voorzitter De Decker Lootens tenslotte van het spreekgestoelte verwijderen door de militaire politie. Inmiddels was Ouezekthi al in een ander dispuut verwikkeld, te weten met oud-burgemeester van Brussel, Michel Demaret, die vond dat men Lootens moest laten uitspreken, "voor een keer dat een Belg de waarheid eens dierf zeggen." Een sigarenrokende Demaret slingerde het ECOLO-raadslid nog naar het hoofd: "Je suis Belge avant vous!" Tegen Demaret (PSC) werden tot dusver nog geen sancties getroffen.

Gesprek met Abdelmalek El Houari

De Brusselse VVB-afdeling nodigde in november Abdelmalek El Houari uit voor een gesprek over de Nederlandstalige migranten in Brussel. El Houari werkt voor het 'Intercultureel Centrum voor Migranten', een koepelvereniging die de 'zelf-organisaties' groepeert. (Zelforganisaties zijn migrantenorganisaties die niet alleen voor, maar ook door migranten bestuurd worden).

Op 450 zijn er in Brussel 25 die geopteerd hebben voor de Vlaamse Gemeenschap. De VGC (Vlaamse Gemeenschapscommissie) hanteert een tamelijk strict taalbeleid met betrekking tot deze organisaties: hun werking moet volledig in het Nederlands gebeuren.

Wat zet deze organisaties ertoe aan om voor de Vlaamse Gemeenschap te opteren? Toch wel iets meer dan alleen de subsidies, zo meent El Houari, want subsidies dekken slechts reële kosten, er moet dus een motivatie zijn om bijvoorbeeld een elf juliviering (!) te organiseren.

De Nederlandstalige migranten in Brussel vormen een kleine minderheid binnen de grote groep migranten. Doorgaans hebben zij zich in een Nederlandstalige omgeving geïntegreerd vooraleer naar Brussel te verhuizen. Het Nederlands is voor hen een spontaan gegeven. Zij staan nochtans evenzeer als de Vlamingen zelf aan verfransing bloot. Zij stellen het vrij goed, hebben weinig problemen om een plaats te vinden op de arbeidsmarkt.

In het algemeen gesteld loopt de (jeugd)delinquentie op in milieus van laaggeschoolde migranten die geen toekomstperspectief krijgen aangeboden. Abdelmalek vindt de idee om de schoolplicht terug te brengen tot 16 jaar geen goede langetermijnpolitiek. De arbeidsmarkt biedt hoe langer hoe minder jobs aan voor laaggeschoolden (door automatisering en delocalisatie van deze sectoren, cfr. Renault). Net zoals de andere bevolkingsgroepen hebben migranten nood aan hogere scholing. In de grote groep Franstalige migranten zijn er al heel wat mensen die een hogere scholing genoten. Deze groep raakt echter geblokkeerd op de arbeidsmarkt bij gebrek aan kennis van het Nederlands.

El Houari staat een beetje vreemd tegenover de sentimentaliteit die de Vlaamse beweging rond het Nederlands aan de dag legt. Hij ontwaart nogal wat contradicties in het betoog van de Vlamingen die Brussel Vlaams noemen, maar toch Frans spreken in Brussel. Hoewel hij zich spontaan insluit in de groep "wij, Nederlandstaligen", overweegt de economisch-emancipatorische factor in zijn appreciatie van het Nederlands.

Een gerichte politiek van de Vlaamse gemeenschap om het Onderwijs Nederlands-vreemde taal beter uit te bouwen (met professionele leerkrachten in plaats van vrijwilligers) en te promoten, en daarnaast te investeren in opleidings- en vormingsprogramma's kan de kennis van het Nederlands omvormen tot een hefboom tot sociale promotie. Abdelmalek bevestigde dat er vraag naar is, maar dat het aanbod te wensen overlaat.

Taalhoffelijkheidsakkoord in Wemmel

Op 5 december organiseerden het Masereelfonds en het Rodenbachfonds in Wemmel een debat over het nog steeds onbestaande 'Cultureel Verdrag' tussen Vlaanderen en de Franstalige Gemeenschap.

Door de afwezigheid van de Franstalige gesprekspartner, minister-president Charles Picqué, bleef het debat een fletse bedoening tot de twee andere panelleden, Vic Anciaux en Herman Suykerbuyk afweken van het thema en ingingen op de meer actuele Brusselse regeringscrisis.

Suykerbuyk, wiens CVP nog steeds het taalhoffelijkheidsakkoord verdedigt, was lichtelijk aangeslagen toen Anciaux uit de doeken deed hoe weinig garanties er zijn voor de uitvoering van het akkoord en dus voor de toepassing van de 35 jaar oude taalwet. Het akkoord bepaalt namelijk dat de taalexamens moeten 'aangepast' worden aan de functies van de kandidaten. Voor de Nederlandstalige politici wil dit zeggen dat de onderwerpen van het examen moeten liggen in de beroepssfeer van de kandidaten, terwijl de Franstaligen 'aanpassing' interpreteren als 'vergemakkelijken'.

En zolang zij (in casu dus het 'incontournable' PRL-FDF-blok) niet vinden dat de 'aanpassing' voldoende is, treedt de rest van het akkoord niet in werking.

Taalwetgeving in Wemmel

Op het debat in Wemmel kwamen ook interessante opmerkingen uit het publiek. De heer Tiebout, de voormalige gemeente-ontvanger in Wemmel, lichtte toe hoe de taalwetgeving in de faciliteitengemeente (niet) wordt toegepast. Blijkbaar stuurt het gemeentebestuur de gegevens over aanwervingen die in strijd zijn met de taalwetgeving gewoonweg niet door naar de voogdij-overheid. Ze blijven dus in de lade liggen tot de wettelijke termijn waarin de benoemingen nog kunnen geschorst en vernietigd worden, verstreken is.

Uit een enquête die de Brusselse VVB vorig jaar uitvoerde bleek trouwens dat in een aantal Brusselse gemeenten vergelijkbare praktijken toegepast worden.

Goed nieuws (1)

De Brusselse kabelmaatschappij TVD besliste om Nederland 3 vanaf volgend jaar terug op te nemen in haar basispakket, zo wordt meegedeeld door het kabinet van Jos Chabert. Zo kan deze Nederlandse kwaliteitszender weer ontvangen worden in de gemeenten Etterbeek, Ganshoren, Jette, Vorst, Koekelberg, Schaarbeek en Sint-Agatha-Berchem. Chabert rekent erop dat dit goede voorbeeld ook door de andere Brusselse kabelmaatschappijen zal gevolgd worden; hij zal hierover opnieuw met hen in contact treden.

Goed nieuws (2)

En er is nog goed nieuws. De aanslepende taalproblemen in de Ancienne Belgique behoren - hopelijk - tot het verleden. Na herhaalde klachten van bezoekers over het Nederlandsonkundig onthaalpersoneel in de Vlaamse cultuurtempel in Brussel, heeft men eindelijk het correcte besluit genomen: het contract met de firma Europe Music Events (EME) werd niet hernieuwd.

De AB sloot in november een contract af met een ander bedrijf: Athena. Deze leverancier van veiligheids- en onthaalpersoneel staat sinds kort trouwens ook in voor het tweetalig onthaal in Vorst-Nationaal.