Nummer 34


Baskenland/Euskadi | februari 1998


De confrontatie met Spanje wordt steeds grimmiger (Geert Orbie)<< Nummer 34

Op 30 januari jongstleden vermoordde ETA te Sevilla een gemeenteraadslid van de regerende conservatieve Partido Popular en zijn vrouw. Dit is reeds de vierde dodelijke aanslag op een PP-politicus in minder dan een jaar tijd. Voor het eerst echter werd er een verkozene van buiten Baskenland geviseerd. Het spelletje 'hard ball' tussen de regering Aznar en de radicale nationalisten lijkt verder te escaleren.

De ontvoering en daaropvolgende executie vorig jaar van het gemeenteraadslid van Ermua, Miguel Angel Blanco, deed in Baskenland en in Spanje honderdduizenden mensen op straat komen om te protesteren tegen het geweld van de Baskische afscheidingsbeweging ETA. Ook in de internationale pers werd er dagenlang aandacht besteed aan deze gebeurtenis. Gesprekken met kopstukken van de Baskische beweging leerden ons al snel dat deze aanslag geen vergissing was, maar paste in een strategie van buigen of barsten, om de conservatieve regering te dwingen met ETA rekening te houden.

Alle contacten opgeblazen

Sinds premier Aznar immers het roer in Madrid van zijn socialistische voorganger Gonzalez overnam, werden alle politieke en diplomatieke contacten met ETA opgeblazen, om te kiezen voor een zuiver repressieve aanpak. Elk voorstel tot dialoog of onderhandelingen werd hooghartig van tafel geveegd. De top van Herri Batasuna, de partij die nauw bij de gewapende organisatie aanleunt, werd in beschuldiging gesteld omwille van de verspreiding van een ETA-vredesvoorstel. Het probleem van het geweld in Baskenland zal voor de conservatieven pas verdwijnen als ook ETA verdwenen is. De zeshonderd, in de verste uithoeken van de Spaanse staat verspreide, ETA-gevangenen en hun families, die wekelijks duizenden kilometers dienen af te leggen voor één uurtje bezoek, worden hierbij als een mes op de keel van de ETA-leiding gedrukt. Ondanks herhaalde oproepen van het Baskisch parlement, de Baskische bisschoppen en talrijke mensenrechtenorganisaties, bleef de PP-regering doof voor de vraag om deze gedetineerden naar gevangenissen in Baskenland over te brengen. De officiële onderhandelaar van ETA, Eugenio Etxebeste 'Antxon', werd op vraag van Madrid door de Dominicaanse Republiek aan Spanje uitgeleverd. Repressie en enkel repressie lijkt het nieuwe Spaanse credo. 'Als jullie onze mensen gijzelen, gaan wij die van jullie aanpakken', was dan ook de redenering achter de aanslag op Blanco.

Herri Batasuna onthoofd

Op 1 december jl. veroordeelde het Spaans hooggerechtshof het voltallig politiek bureau van Herri Batasuna, in totaal 23 man, tot zeven jaar gevangenisstraf wegens het propageren van bovenvermeld vredesvoorstel. De radicale nationalisten beschouwden dit als een politieke afrekening vanwege de Partido Popular en als een poging om hen te vernietigen. Het antwoord van ETA liet dan ook niet lang op zich wachten. Op 11 december werd in Renteria een tweede gemeenteraadslid van de Partido Popular vermoord. Hiermee doorkruiste ETA volledig de plannen van Herri Batasuna en de grootste Baskische vakbonden om enkele dagen later een algemene staking uit te roepen uit protest tegen de rechterlijke uitspraak.

ETA dirigeert het spel

Het was alsof ETA iedereen, en met name ook haar eigen achterban, er aan wou herinneren dat zij de politieke strategie bepaalt en de touwtjes in handen houdt. In de Baskische beweging neemt het gezag immers toe met de mate van engagement, waarbij diegenen die zich het verst engageren, d.w.z. in de gewapende strijd stappen, ook de leiding hebben. De politieke partij Herri Batasuna en de verschillende sociale bewegingen die aanleunen bij ETA dienen om de strijd op alle fronten te kunnen voeren, maar het uiteindelijk gezag blijft bij de ETA-leiding. Dit kan in de ogen van buitenstaanders misschien autoritair en weinig democratisch overkomen, maar voor Baskische nationalisten die hun conflict met de Spaanse staat als een regelrechte oorlog ervaren, is dit volledig normaal. Zij beschouwen Spanje niet als een democratie en weigeren zich dus te onderwerpen aan de politieke spelregels die door Madrid werden opgesteld.

Om hun steun aan ETA te onderstrepen, trotseerden tienduizenden mensen op 27 december regen, kou en politiecontroles om in Bilbao mee te stappen in een betoging van Herri Batasuna.

Partido Popular als doelwit

Enkele dagen later, begin januari van dit jaar, vermoordde ETA een derde conservatief raadslid in het Baskenland, waarop er zich een enorm gevoel van onveiligheid van de verkozenen van deze partij meester maakte. Verscheidene politici vroegen continue politiebescherming of huurden zelfs privébewakers in. Om de druk op de Partido Popular nog te verhogen sloeg de Baskische afscheidingsbeweging op 30 januari buiten Baskenland, in Sevilla, toe. Elke verkozene van deze partij is nu een potentieel doelwit. Hoe ver zal deze escalatie leiden en hoeveel slachtoffers dienen er nog aan beide zijden te vallen vooraleer men, naar Noord-Iers voorbeeld, rond de tafel gaat zitten ?