Nummer 53


"Wij stappen geren zingend langs de baan, Dat mag in ons de kerels nog verraën" | januari 2000


Kort genoteerd ( )<< Nummer 53

Patrick Janssens

"Intern/Extern" is een degelijk losbladig handboek over communicatie voor bedrijven, organisaties en instellingen (uitgeverij Kluwer). Je vindt er o.a. bijdragen in van de hand van Patrick Janssens (VVL/BBDO, ex-Dimarso-Gallup), huidig SP-voorzitter. Zijn bijdrage over communicatiebudgettering eindigt Janssens met te stellen dat men niet mag voorbij gaan 'aan het feit dat met een verkeerde boodschap geen enkel creatief idee en geen enkel budget voldoende zal zijn om de gestelde doelen te bereiken.' Indien hij dit echt ter harte neemt, dan begrijpen wij niet waarom hij voorzitter van Flemish New Labour is geworden.

De bank van het land sponsort

In hetzelfde handboek vinden we een recente case-study "Een opvallende fusie in Vlaanderen. Het communicatieverhaal van een nieuw bedrijf: KBC" van de hand van Koen Maegherman, communicatieverantwoordelijke vroeger bij Kredietbank (Tel pays, telle banque), nu bij KB+CERA=KBC. Ondertussen vernamen we van Jan Van Hemelryck, voorzitter van het Ernest Claesgenootschap (ECG), dat de financiële steun die KB vroeger gaf voor de bibliofiele heruitgave van het oeuvre van een van Vlaanderens grootste schrijvers, opgezegd werd. Voortaan geeft KBC er de voorkeur aan enkel grote evenementen en festivals te sponsoren, waarschijnlijk aangekondigd met affiches in het Engels. De vroegere steun aan het ECG, waarvoor een duidelijke vermelding in elk boek geëist werd, bedroeg jaarlijks een schamele 10 000 frank.

'Roddelblad'

Ooit, maar wel in een zeer recent verleden, noemde men Meervoud op het VU-partijbestuur een 'roddelblad'. Herman Verheirstraeten, oppas en kabinetschef van cultuurminister Bert Anciaux vindt ons een 'piratenblad', wat dat ook moge betekenen, en wonder- en blunderboy Anciaux zelf maakte zich op een partijbestuur behoorlijk boos - trillende onderlip incluis - omdat er publiciteit voor Meervoud verschenen was in het partijweekblad WIJ. Dit ging 'm duidelijk te ver.

Men kan zich dus min of meer voorstellen hoe gereageerd werd op een smeuïg stuk van Rik Van Cauwelaert in het gezaghebbende en smaakmakende weekblad Knack, (5 januari), net voor de VU-voorzittersverkiezingen. Daar kan Meervoud ècht niet tegenop.

Onder de veelzeggende titel Van smoel tot handpop wordt brandhout gemaakt van onze nieuwe cultuurminister, en er blijft echt geen spaander van over. Wij willen onze zoals steeds nieuwsgierige lezertjes de slotparagraaf niet onthouden, hoewel we ons natuurlijk niet bij voorbaat aansluiten met de inhoud van de naar voor geschoven stellingen. Hier gaan we. "Naar de politieke of andere agenda van Verheirstraeten kunnen de kaderleden van de partij alleen maar raden. Maar dat Verheirstraeten de werkelijke auteur is van Anciaux' open brief aan de kandidaat-partijvoorzitters, daarover bestaat volgens hen geen enkele twijfel. 'Het bewijs daarvan staat al in de eerste regel waar de Franse schrijver Roger Garaudy wordt aangehaald', zegt een partijveteraan. 'Anciaux citeert alleen uit liedjes van Stef Bos. Het bestaan van Garaudy vernam hij wellicht bij de lezing van het klad van zijn eigen open brief."

Heksenjacht

De brief van de cultuurminister, waarin hij uithaalt naar de 3% onnozelaars die nog wakker liggen van de Vlaamse natievorming, was natuurlijk een meesterlijk staaltje van een doordachte communicatiestrategie. Patrik Vankrunkelsven kon er niet echt om lachen, en zelfs duivenspecialiste Kristin Dewinter van de Volksuniejongeren, thans kabinetsmedewerker van Annemie Neyts maar uitgesproken anti-Bourgeois, zag het nut van dit goedbedoelde initiatief niet in.

Om persoonlijke redenen die ook iets te maken hebben met een leeftijdsgrens stelt zij thans haar voorzitterschap van VUJO ter beschikking. De ervaring met de directe democratie (het laten kiezen van àlle leden) heeft geleerd dat dit voor 'spanningen' zou kunnen zorgen, zodat de nieuwe voorzitter volgens de oude politieke cultuur zal verkozen worden.

Op het Barikkadenplein en op het cultuurkabinet werd inmiddels ijverig gespeurd naar de 'schuldige' voor het 'lek', of liever de dijkbreuk. Er werd vooral in de richting van Marc Platel gekeken, die prompt door Vankrunkelsven op het matje geroepen werd. Platel, wiens zoon al gedumpt werd van het cultuurkabinet, kon slechts op het nippertje zijn vel redden en zal sinds de verkiezing van de nieuwe voorzitter wel beter slapen.

Nieuwe stijl in de VU

Met de verkiezing van Geert Bourgeois als nieuwe VU-voorzitter kan er een nieuwe wind in de partij waaien. Vankrunkelsven heeft het eigenlijk niet zo makkelijk gehad als voorzitter en was duidelijk de gegijzelde van de carrière-ambities van Anciaux. Maar terwijl de cultuurminister tot groot jolijt van zijn opgewonden fans nummertjes opvoerde mocht hij wel de kastanjes uit het vuur halen en zich in zoveel kronkels wringen dat hij meer en meer het morele vertrouwen van de basis verloor.

In een lezersbrief, verschenen in De Standaard, stond er een volgens Knack 'hartverscheurende' brief van René Eylenbosch, die ondertekende als 'VU-raadslid, Roosdaal'. "Is er dan niemand die de VU verlost van deze roerige clown", aldus Eylenbosch.

Pikant detail: de briefschrijver woont sinds verleden jaar niet meer in Roosdaal, maar in Sint-Agatha-Berchem (Brussel), en is sedert 1997 geen VU-raadslid meer.

Maar dat was precies de handicap van Geert Bourgeois: heel wat mensen waren de vorige jaren afgehaakt omdat ze de clownerie kotsbeu waren. Je blijft je achterban niet àlles door de strot duwen. Maar deze mensen konden ook niet meer stemmen. Het mag dan ook verwonderlijk genoemd worden dat Bourgeois de zege behaalde, tegen het partijapparaat in, en niettegenstaande de averij die de partij opliep tijdens drie decennia alles behalve rechtlijnige politiek (met het gevolg dat het ledenaantal slonk van meer dan 50.000 tot een slordige 15.000. Il faut le faire!)

Bourgeois start zijn voorzitterschap onder een moeilijk gesternte. Geen van de twee VU-ministers in het Vlaamse schepencollege van het Martelaarsplein denkt eraan op te stappen, nu ze pas echt op dreef komen. En in het vooruitzicht van de nakende gemeenteraadsverkiezingen kan Bourgeois niets anders doen dan voorlopig 'de rangen sluiten'. Vraag is: ten koste waarvan? Want de partij heeft meer nodig dan een stijlbreuk. Er moeten inhoudelijk andere klemtonen gelegd worden, meer zelfs, nieuwe keuzes gemaakt worden.

Wij durven geen voorspellingen doen. Toen Bert Anciaux voorzitter geworden was verscheen het nulnummer van Meervoud. Wie dit vandaag nog eens leest merkt dat wij toen vrij positief stonden over de aflossing van de wacht. Dat heeft niet lang geduurd.

Bourgeois heeft het grote voordeel dat hij zich tot dusver wist te laten omringen door een enthousiast team van vooral jongeren en open staat voor nieuwe ideeën, voor zover het geen gezwets is zoals we dat al een tijdje gewoon zijn van de NPC-profeten die gebakken lucht verkopen.

En hoe je het ook draait of keert, er zal puin geruimd moeten worden. Het partijweekblad is op stervens na dood, heel wat afdelingen zijn 'spookafdelingen' geworden (in Brussel bijvoorbeeld heeft de VU minder leden dan de Vlaamse Volksbeweging en behaalde de partij midden jaren zestig meer stemmen in Brussel-stad dan vandaag over de 19 gemeenten!).

Uitdaging

Als er één partij is die niet gelukkig is met de verkiezing van Geert Bourgeois tot VU-voorzitter, dan is het wel het Vlaams Blok. Die had alle belang bij een consolidatie van de posities van de NPC-windhanen. Een Blok-kaderlid verwoordde het als volgt: "Pater Leman is voor ons nuttiger als stemmenaandiener dan iemand als Bourgeois, die voor ons alleen maar in de weg kan lopen." Die 'drie procent onnozelaars die nog wakker liggen van de Vlaamse natievorming' kon het Blok nog wel even binnenrijven.

In het vorige nummer van Meervoud toonde politoloog Bart Maddens al aan dat er zich de afgelopen tien jaar een gevoelige stemmenverschuiving van 'flamingantische' kiezers voordeed van de VU naar het Blok. (Dit artikel werd o.m. uitvoerig besproken in de Financieel Economische Tijd, maar ook in diverse publicaties van het Blok zelf).

Bourgeois moet nu voor een trendbreuk zorgen, zoveel is duidelijk. Want het Vlaams Blok bestrijd je niet door de partij te verketteren, maar door een geloofwaardig alternatief aan te bieden aan mensen die nog geloven in een radicaal maar democratisch nationalisme. En wie niet met oogkleppen rondloopt weet dat heel wat Vlaams Blok-kiezers - het flamingantische 'voetvolk' - opgelucht zouden kunnen terugkeren naar hun roots als er ècht een nieuwe wind waait in de Volksunie.

Er heerst natuurlijk nog een gezonde scepsis, maar het is aan Bourgeois om die uitdaging niet uit de weg te gaan.

Nu weten wij het eindelijk

Het voormalige partijbestuur van de VU mag Meervoud dan al een 'roddelkrant' vinden, anderen denken daar anders over. In 'Brussels Nieuws, tijdschrift voor een democratisch en leefbaar Brussel' (uitgegeven door het Vlaams Blok) vernemen we (december 1999, p.14) dat wij een "ultrapolitiek correct links Brussels maandblad" (oef!) zijn.

Zo hoor je het eens van een ander.

Een socialistische partij (SP) naar ons hart

Op 18 december jl. organiseerde de SP (Socialistische Partij) van Nederland haar negende congres te Zwolle. Nu is die 'SP' een heel eigenaardige partij: oorspronkelijk, maar dat is dan wel meer dan twintig jaar geleden, werd ze gesticht als een 'maoïstische' partij, maar intussen evolueerde ze tot één van de meest merkwaardige politieke fenomenen in de Nederlanden. "We zijn verstandiger geworden, en iets bescheidener. Maar niet in onze kritiek op het kapitalisme", aldus Herman Beekers, hoofdredacteur van het ledenblad SP-Tribune.

En inderdaad: de evolutie van de SP is op zijn minst merkwaardig te noemen. "SP maakt zich stap voor stap los van haar oude ideologie", schreef het NRC-Handelsblad reeds op 25 september.

Het congres, dat als thema had 'Heel de mens' was dan ook baanbrekend. Op 16 januari kwam Tiny Kox, rechterhand van partijvoorzitter Jan Marijnissen, in het Vlaams Huis in Brussel voor Meervoud teksten, studies en commentaren geven over dit congres. Kox: "We hebben onze socialistische beginselen zo helder en kort mogelijk geformuleerd en tegelijkertijd afgerekend met de laatste restanten van dogmatiek. Over onze samenleving van de toekomst zeggen we nu geen dingen meer die gebaseerd zijn op een geloof. Bijvoorbeeld het geloof in de slogan dat nationalisatie van de productiemiddelen een noodzakelijke voorwaarde is om de samenleving beschaafd te maken, beschaafd volgens onze drie kernbegrippen: menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid van mensen en solidariteit tussen mensen."

Naast 'Heel de mens' was er een tweede congresthema: Op weg naar Brutopia? Meteen werd via deze congrestekst met nadruk afstand genomen van het 'reëel bestaande socialisme' dat tot 1990 in Oost-Europa heerste. In 'klassiek' linkse kringen in Nederland werd niet meteen enthousiast gereageerd op deze congrestekst. Maar... Tiny Kox: "Zowel intern als extern moest elke gedachte weg dat de SP ergens toch nog enige sympathie koestert voor wat daar gebeurd is. Het systeem in Oost-Europa is hopeloos bankroet gegaan. En een partij die zich socialistisch noemt - en dus onder een naam opereert die ook dáár gebruikt is - moet er heel duidelijk in zijn."

De SP heeft op dit ogenblik ruim 26.000 leden in Nederland, 5 volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer, 2 in de Eerste Kamer en één in het Europees Parlement.

De SP zet zich scherp af tegen bepaalde postmodernistische en politiek correcte vormen van la gauche divine. Zo verwerpt de partij bepaalde excessen van het radicale feminisme, een te tolerante opstelling tegenover de liberalisering van drugs, en pleit voor een verplichte 'inburgering' van migranten in de Nederlandse maatschappij, in de eerste plaats via taalverwerving. Anderzijds heeft de partij scherpe kritiek op de opschuiving naar 'links-liberaal' van bijvoorbeeld GroenLinks, een partij die vandaag nog nauwelijks te onderscheiden valt van de links-liberalen van D'66. De sociaal-democratie vindt de SP helemaal al niets. Het laten vallen van bepaalde dogma's heeft de SP zeker geen windeieren opgeleverd: het negende congres werd met veel belangstelling gevolgd in de hele Nederlandse pers, en de partij heeft de wind in de zeilen (wat in Noord-Nederland wel iets betekent!). Commentaar van het Rotterdams Dagblad: "De SP mag zich dan hebben gemoderniseerd, het beginselprogramma is in de kern niet wezenlijk veranderd. Nog steeds pleit de partij voor opheffing van de NAVO, een gekozen staatshoofd en meer zeggenschap van democratische organen op de economie."

En één van de basisprincipes van de SP blijft - in tegenstelling tot de sociaal-democratie en de vele links-liberale afgeleiden daarvan - een radicale afwijzing van de uitholling van de democratie door de Europese Unie. Minpunt is dat de partijstatuten van de SP Zuid-Nederlanders uitsluiten van het lidmaatschap.

Maar daar kan ooit wel verandering in komen. Als dit dogma sneuvelt zouden wel meer Zuid-Nederlanders gecharmeerd kunnen worden door een èchte socialistische partij.