Nummer 6


Friesland/Cultuur | februari 1994


Anneke Douma, koningin van de Friese 'tien om te zien' (Onno P. Falkena)<< Nummer 6

De Friese beroepszangeres Anneke Douma heeft het erg druk. Ze zingt letterlijk voor jong en oud Friestalige liederen. Anneke Douma verdeelt haar tijd tussen bejaardentehuizen, discotheken en feestavonden. De zangeres besloot enkele jaren geleden om alleen Fries materiaal te zingen om het na een stembandeningreep 'wat rustiger aan te doen'. In tegenstelling tot deze intentie heeft Anneke Douma meer optredens dan ooit, wat ook verklaard kan worden uit haar dynamische wijze van optreden. Enkele van haar tophits zijn dermate populair dat deze binnenkort worden verfilmd ten behoeve van de karaoke-cafés in Friesland

Midden in de nacht, na de house en de hardrock, staat in een Dokkumer discotheek een optreden van Anneke Douma op het programma. Anneke zingt een hele trits Friese liedjes, met successen als it Woanskip, Skûtsjesilen en In tút fan dy als hoogtepunten. Om half twee in de nacht zingt het publiek uit volle borst het negentiende-eeuwse it heitelân ('vaderland') mee.

"Je denkt, hoe is het mogelijk", vertelt Anneke Douma. "It Heitelân yn 'e diskoteek! Mar sa hâlde je de Fryske kultuer heech".

Onaantastbaar

Anneke Douma (49) is op dit moment zonder enige twijfel veruit de populairste zangeres van Friesland. De koningin van de Fryske CD Top 5 staat al sinds april '93 onaantastbaar op nummer 1. Ze heeft iedere maand gemiddeld zo'n 20 optredens, waardoor ze als enige volledig Friestalige artiest redelijk riant van haar vak kan leven. Daar werkt ze wel hard voor. In de weekeinden zijn twee of zelfs drie optredens op een dag geen uitzondering.

Anneke Douma spreekt dan ook een groot publiek aan. Zij zingt in bejaardencentra, op bruiloften, partijen en personeelsfeestjes en zo nu en dan zelfs op begrafenissen.

"Sa drok as no haw ik noch noait hân", vertelt Anneke in haar Ljouwerter flat, van waaruit ze een prachtig uitzicht heeft over de Friese hoofdstad en het groene platteland. "Ik begryp it sels ek net altyd. Ik bin seker net de bêste sjongeres fan Fryslân. Mar ik haw keazen foar it Fryske repertoire en dêr is soad ferlet fan. Fierder besykje ik ek om altyd in soad gesellichheid te bringen"

Stembanden om zeep

Podiumervaring heeft Anneke als geen ander. Al als 14-jarige famke uit Ljussens bij Dokkum verzorgde ze optredens met een klein orkest, en dat ging toen nog zonder microfoons en andere electronische versterking. "De minsken wiene doe noch wat stiller as no, hè", zegt ze daar zelf over. Maar dat was niet bepaald bevorderlijk voor haar stem. Daarna volgde een drukke periode met de Sambrinco's; Anneke was toen al naar Ljouwert (Leeuwarden) verhuisd. Enkele jaren geleden dreigde daar een voortijdig einde te komen aan haar veelbelovende muzikale loopbaan. De stembanden wilden niet meer en Anneke Douma moest onder it mes. Zingen kon ze nog wel, al was het bereik van haar stem wel beperkt. Ze nam daarom het besluit om het rustiger aan te gaan doen; voortaan alleen Friestalig repertoire met hooguit één optreden per week.

"Ik tocht sels oan in pear kear yn 'e moanne sûnder al te folle reizgjen", lacht de diva. "Mar yn wurklikheid haw ik it toch noait sa drok hân as no. Ik tink no wolris, hie ik mar eerder foar it Frysktalige materiaal keazen". Friestalig materiaal betekent in het geval van Anneke vaak dat ze teksten en muziek brengt van de in 1993 te jong overleden tekstdichter Anne van der Mark van Koatstertille. De zangeres heeft een map in haar bezit met meer dan honderd bijna volledig ongekende nummers van de auteur van Friese evergreens als It Dokkumer Lokaeltsje, Skûtsjesile, As 't aanst wer simmer wurdt en As om 'e toer. Van de hand van Van der Mark is ook de stadsfriestalige tophit De Woanark, een fel protestlied uit 1946 tegen het wegslepen van woonschepen uit de Leeuwarder binnenstad. Vooral door het succes van dat nummer kwam de carrière van 'La Douma' in een stroomversnelling.

Karaoke

Tegenwoordig wordt er zelfs door Omrop Fryslân (de Friese radio en TV) een videoclip vervaardigd van dit uiterst zingbare nummer. Tegelijkertijd maakt een ander bedrijf een eigen versie ten behoeve van de Fryske karaoke-cafés en -shows. Deze uit Japan overgewaaide gewoonte van het in het publiek zingen bij muziek- en videobanden van gekende liederen was tot op heden niet in het Fries mogelijk bij ontsteltenis van Friestalig materiaal. Door de enorme vraag onder het publiek naar It woanskip en andere liederen, komt daar zeer binnenkort verandering in. Een duidelijker bewijs voor de populariteit van het Friestalige lied is er niet.

Podiumbeest

Haar bekendheid brengt Anneke Douma ook geregeld buiten Friesland. Ze is vaak te gast bij de Friese kastelein van Roan ('Roden') in Drenthe en ze zong onlangs ook op het personeelsfeest van een grote bank in Amsterdam. Met het kritische "meid, wij verstaan jou niet" rekende Anneke snel af. Op het eind van de avond deinde het hele gezelschap met het Woanskip mee. Een verklaring voor dit verschijnsel is lastig te geven voor de steeds kleinere groep mensen die Anneke Douma nog nooit hebben zien en horen optreden. Ze doet er op haar manier zo ongeveer alles aan om het publiek in beweging te krijgen. "Ik bin in echt podiumbist. As ik in groep sjoch dy't al in bytsje meidocht dan gean ik der op ôf om se noch mear mei te krijen. Ik stap altyd fan it poadium ôf. It is de keunst om op't lêst ek de minsken mei te krijen dy't der neat oan fine mar nei ôfrin wol sizze: wat wie it gesellich. Dat is it allermoaist."

Anneke Douma heeft tot op dit moment twee CD's uitgebracht. Dit voorjaar verschijnt nummer drie met de titel Sin en wille mei Anneke Douma. Verder werkt ze met haar beide even muzikale dochters Agnes en Heidi ook mee aan de onlangs verschenen CD van het Ljouwerter otterstatsjon.

"Mei it Fryske materiaal kin ik noch jierren foarút. Ik krij ek in hiel soad samar tastjoerd fan minsken dy't ik niet iens kin. Fan it Fryske liet is in soad ferlet". Een duidelijker bewijs van die stelling is de opkomst van jongere Friese troubadours als Jaap Louwes en Piter Wilkens (die al te gast was in de Vlaams-Baskische club in Brussel en nu met zijn CD Sjongersbloed zelfs een serieuze aanval doet op de 1e positie van de Friese CD). "As hy it is fyn ik it bêst. Ik bin in ferskriklik grutte 'fan' fan dy jonge. Ik soe graach ris tegearre mei him sjonge", zegt Anneke over de zingende timmerman Piter Wilkens. Het is in ieder geval zo dat er momenteel meer Friestalige platen verschijnen dan ooit en Anneke profiteert daar duidelijk van. Voor een zangeres die meer dan dertig jaar geleden begon met Friestalig repertoire is dat niet meer dan rechtvaardig.