Nummer 61


Gemeenteraadsverkiezingen 2000 | november 2000


Overijse: duidelijkheid en radicalisme werken! (Rudi Coel)<< Nummer 61

Naast de verwachte overwinning in Voeren en de minder makkelijk te voorspellen Vlaamse zetelwinst in Brussel, verdient nog een verkiezingsuitslag in de schijnwerpers geplaatst te worden. In het Vlaams-Brabantse Overijse klom het Vlaamsgezinde en groene project Overijse2002 van 3 naar 9 zetels. De CVP die ditmaal opkwam als lijst van de burgemeester tuimelde van 11 naar 4 zetels. Ondanks het groot aantal ingeschreven Europeanen verloor de Franstalige éénheidslijst UNION 1 zetel en daalde van 10 naar negen.

De uitslag van Overijse heeft natuurlijk niet de symboolwaarde van die in Voeren of het belang van die in Brussel, maar is toch niet onbelangrijk te noemen. Overijse zit namelijk geprangd tussen Brussel en Wallonië en heeft het hoogst aantal Franstalige inwoners van alle niet-faciliteitengemeenten. Maar liefst één op drie inwoners is Franstalig. Komen daar nog ongeveer 20% Europese en niet-Europese buitenlanders bovenop. De Franstaligen doen al jaren verwoed pogingen om in te breken in het bestuur.

Tot de jaren vijftig was de gemeente vrij landelijk en telde ongeveer 10.000 inwoners. Door de aanleg van de autosnelweg naar Namen en de nabijheid van Brussel explodeerde dat bevolkingsaantal om op dit ogenblik de kaap van de 24.000 te ronden. Grote stukken van de gemeente werden verkaveld voor villawijken, die zich ongeordend en los van de bestaande dorpskernen inplantten. Langsheen de Brusselsesteenweg ontwikkelde zich een ongepland distributie- en handelscentrum. De bevolkingdruk en de kapitaalkracht van de meeste inwijkelingen maakten dat de bouw- en grondprijzen tot recordhoogten stegen. Het wonen in de eigen gemeente werd voor veel jongeren onbetaalbaar. De lokale bevolking woonde meest in de oude kernen, de nieuwkomers in de verkavelingen.

Deze ruimtelijke segregatie, de gerichtheid van veel inwijkelingen op Brussel en het feit dat de overgrote meerderheid van deze bevolkingsgroep uit anderstaligen bestond, waren ervoor verantwoordelijk dat tal van inwoners geen band met de gemeente ontwikkelden. Dat zorgde voor grote integratieproblemen.

Het beleid onderging deze evoluties of maakte er zich de gewillige bondgenoot van. Overijse was begin de jaren zeventig flink op weg te verstedelijken.

Structuurplanning

Het besef dat de overheid actief moest ingrijpen wilde Overijse geen voorstad van Brussel worden, vond slechts heel geleidelijk ingang. Een trendbreuk kwam er pas in 1988. Onder impuls van VU'er Marcel De Broyer besliste de toenmalige CVP-VU-SP meerderheid tot het opstellen van een zogenaamde structuurplanning. Daarmee verrichte Overijse baanbrekend werk. Het was de bedoeling dat de gemeente zelf haar gewenste ruimtelijke ontwikkeling zou uittekenen. In dat structuurplan lag de klemtoon op het zogezegde inbreidingsprincipe: het realiseren van nieuwe woongelegenheid bij de bestaande kernen om op die manier de resterende open ruimte te vrijwaren. Die woongelegenheid mocht niet langer in het teken staan van de uitwijkingsdruk vanuit Brussel of de belangen van de grondeigenaars, maar diende ontwikkeld in functie van woonbehoefteonderzoek. De eigen bevolking diende betaalbare woongelegenheid te krijgen. Er kwam een toezichtcommissie tot stand die erop toekeek dat kandidaat-kopers of verhuurders een band met de gemeente hadden. Men wenste niet in te spelen op de vraag naar nieuwe bedrijventerreinen en daarvoor kostbare ruimte te ontsluiten. Integendeel werden er ambitieuze plannen uitgewerkt voor de bescherming van de open ruimte.

CVP geeft tegengas

Bepaalde strekkingen van de CVP gingen hard in het verzet tegen de plannen van de eigen meerderheid. Dat had voor een deel te maken met het cliëntelisme : het afremmen van de bouwmogelijkheden en de objectieve toewijzing holden de machtsbasis van een aantal politici uit.

Toenmalig eerste schepen Erik Schamp was er niet in geïnteresseerd burgemeester te worden van een groen en landelijk Overijse. Hij zag eerder brood in een gemeente met een sterke uitstraling, o.a. door de realisatie van grootschalige projecten. Dat alles leidde tot zeer zware tegenstellingen in de coalitie en in de CVP. De voorstanders van een landelijk en Vlaams Overijse vormden de meerderheid in het Schepencollege, maar waren in de minderheid in de gemeenteraad. Erik Schamp deinsde er niet voor terug met Franstalige steun een aantal projecten van de eigen meerderheid weg te laten stemmen. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen was het duidelijk dat Schamp aanstuurde op een coalitiewissel en VU-SP wilde inruilen voor de bereidwilliger VLD.

Om dat te stoppen en om het gevoerde beleid te blijven verder zetten was een breed draagvlak nodig. Dit was de ontstaansreden van het samenwerkingsverband Overijse2002, dat Vlaamse en groene klemtonen legde. De tegenstellingen binnen de CVP - die duidelijk een inhoudelijke oorsprong hadden - zorgden ervoor dat een aantal sterke christen-democratische figuren toen reeds de overstap waagden, onder meer de zoon van oud-burgemeester Brankaer, de voorzitster van het OCMW, enz... De "dissidenten" kwamen vooral uit middenstands- en landbouwerskringen. CVP-boegbeelden Jules Peeters en Dirk Dewolf - die nochtans duidelijk tot de voorstanders van een groen en Vlaams Overijse behoorden - bleven echter trouw aan de CVP. Dat was één van de hoofdoorzaken dat Overijse2002 er niet in slaagde zich onmisbaar te maken voor de toekomstige coalitie.

Erik Schamp zag de kans inderdaad een CVP-VLD meerderheid te vormen, die erin slaagde veel van het gepresteerde werk ongedaan te maken.

De toezichtcommissie werd begraven, het structuurplan verdween in de koelkast. De gemeente maakte zich tot bondgenoot van projectontwikkelaars. Dat kwam tot uiting in de beleidsplannen omtrent het illegale golfterrein, de inplanting van een mastodontwinkelcentrum op het Stationsplein, de realisatie van een bedrijvenpark in Maleizen en van een winkel- en wooncomplex in, de wijk de Leegheid.

Schepenen Dewolf en Peeters moesten de evolutie lijdzaam aanzien, terwijl burgemeester Schamp knipoogjes gaf naar de Franstaligen en flirtte met Le Soir.

Politieke aardverschuiving

Overijse2002 werkte zes jaren in de oppositie sterk aan haar programma. Vier jaar lang werkte ook Agalev daaraan mee, tot de groenen na deverkiezingsoverwinning van 13 juni het alléén dachten aan te kunnen. Burgemeester Schamp ondertussen achtte zich zo sterk dat hij zelfs het woord CVP overboord gooide en onder de naam "B" (voor burgemeester) naar de stembus trok. De voorzitter van het illegale golfterrein werd aangetrokken en maakte ongegeneerd propaganda in het Frans, Italiaans, en ja, ook in het Nederlands. Er werd een klopjacht georganiseerd naar Europese kiezers. Men ging daarvoor zelfs aan het lokale grootwarenhuis postvatten. De Vlaamse Liberalen en Democraten verspreidden daartoe meertalige folders. Zij trokken ook Pierre Absalon, ex-voorzitter van het FDF en kopstuk van UNION aan. Zowel "B" als VLD profileerden zich als communautair "gematigd". VLD en "B" pleitten voor het verder zetten van de coalitie.

De twijfels inzake de Vlaamsgezindheid van de lijst "B", het opgeven van de naam CVP, de belangenvermenging met projectontwikkelaars, de verstedelijking waren uiteindelijk de druppel die de spreekwoordelijke emmer deden overlopen en ervoor zorgden dat een aantal prominente CVP'ers ook overliepen naar Overijse2002. Dirk Dewolf en Johan Bennekens stapten uit de actieve politiek, maar gaven hun steun. Eerste Schepen Jules Peeters en OCMW-raadslid De Man kandideerden als CVP op de lijst Overijse2002, die zich duidelijk uitsprak voor het Nederlanstalig karakter van de gemeente en pleitte voor een doorgedreven inburgeringsbeleid. De verruimingslijst trok naast nationalisten en christen-democraten ook liberalen en socialisten aan. Steun kwam er bovendien van de Vlaamse Jongeren Overijse, het enige Vlaams-nationale jeugdhuis dat dit landje rijk is.

Gehoopt werd op een forse stijging, zodat men op het beleid zou kunnen wegen. Dat het een dergelijke aardverschuiving ging worden had echter niemand verwacht. De Overijsenaren hadden duidelijk geen oren naar verfransing en verstedelijking. Ze stemden de lijst van de burgemeester in de vergetelheid. Vlaams en groen radicalisme maaiden ook het Vlaams Blok het gras voor de voeten weg, iets wat sommige VU-excellenties zich misschien voor ogen kunnen houden. Duidelijkheid en radicalisme werken.

Overijse zal de volgende zes jaren bestuurd worden door een coalitie van Overijse2002, VLD en Agalev. De uitdaging is enorm. De verstedelijking en de sociale verdringing indijken, de anderstaligen inburgeren. Een project dat alle steun verdient.