Nummer 68


Interview | juni - juli 2001


Cakar Rezzak: "Wij zijn even apathisch en kortzichtig als de gemiddelde Vlaming" (Diederik Demuynck)<< Nummer 68

Enige tijd geleden werd onze aandacht getrokken door enkele artikeltjes in de lokale Gentse pers, waarin sprake was van een zoveelste «Forum voor Etnisch-culturele minderheden». Bijzonder hieraan was dat ene Cakar Rezzak zich op een bijzonder bevlogen manier uitliet over de klassieke 'allochtone' thema's zoals het migrantenstemrecht, progressief nationalisme, de 'zwarte scholen' enz. De voorzitter van dit kersverse forum nam duidelijk geen blad voor de mond. Meervoud zocht de 'Gentse Turk en progressieve nationalist uit noodzaak' Cakar Rezzak op voor een gesprek.

- U bent voorzitter van het 'Forum voor Etnisch-Culturele Minderheden'. Is dat er gekomen door de vraag van de allochtonen zelf, of op initiatief van de stad Gent?

Cakar Rezzak: Op vraag van beiden. Het decreet op de 'Etnisch-culturele minderheden' legt de stad Gent de verplichting op om de allochtonen te betrekken bij het beleid. De belangrijkste taak van het Forum is dan ook het formuleren van adviezen aan het College van Burgemeester en Schepenen omtrent een aantal thema's die vooral Gentenaars van allochtone origine aanbelangen. Het Forum wordt ook, weliswaar minder expliciet, verondersteld als een soort antenne op te treden voor alles wat reilt en zeilt binnen deze tot voor kort redelijk gesloten gemeenschappen. Van in den beginne hebben wij echter duidelijk gemaakt dat het onze vurige wens was dat onze adviezen niet systematisch in de vuilnisbak terecht zouden komen omwille van niet-opportuniteit op de lokale politieke agenda.

- Is het 'Forum' dan een excuus-organisatie?

Cakar Rezzak: Als voorzitter moet ik natuurlijk zeggen dat we ons absoluut geen alibi-Ali's of excuustruzen voelen. Toch blijf ik persoonlijk soms zitten met een aantal bezorgdheden voor de toekomst. Wij mogen als Forum vooral niet de fout maken om op heel beperkte schaal de klassieke Belgische ziekte van een 'politique politicienne' over te nemen. Hiervoor is dit Forum immers te belangrijk. De bedoeling was dat het Forum, toen bijna twee jaar geleden de eerste onderhandelingen zijn begonnnen, zich zou ontwikkelen als een soort 'allochtoon Gents geweten'. Ik ben er mij terdege van bewust dat dit dramatisch en bombastisch klinkt, maar dit lijkt mij de beste bondige omschrijving. Jammer is echter dat het Forum tot op heden nauwelijks bekend is. Wanneer ik dan discreet informeer binnen en buiten het Forum of er wel behoefte is om het Forum beter bekend te maken bij al degenen die hier baat bij zouden kunnen hebben, dan lijk ik soms wel een roepende in de woestijn. Wanneer ik dan in de voorbije maanden op bescheiden schaal zelf probeer een paar openingen in de pers te forceren dan blijkt vaak dat mij dit niet in dank wordt afgenomen. Is dit een teken aan de wand? Laten we hopen van niet.

- Blijkbaar heeft het Forum heel wat parallellen en dezelfde problemen om ernstig genomen te worden zoals de Vlaamse en arbeidersbeweging destijds?

Cakar Rezzak: Volledig akkoord. Ook wij hebben als Nieuwe Belgen onze Borms- of Verschaeve-figuren, of zelfs Anciaux-, Kuijpers- of Bourgeois-figuren. De gelijkenissen zijn soms zo lachwekkend dat de namen en gezichten met een beetje goede wil perfect verwisselbaar zijn. Zo bevinden er zich ook bij ons mensen die op uiteenlopende wijze hopen een volledige ontvoogding als Nieuwe Belgen te bereiken door middel van een geforceerde eigen assimilatie. Anderen doen het dan weer op andere manieren. De eerlijkheid gebiedt mij echter te zeggen dat de overgrote meerderheid van onze mensen door de jaren heen totaal apathisch zijn geworden voor alles wat ook maar in de verste verte heeft te maken met socio-culturele thema's in het bijzonder en politiek in het algemeen. Ook bij hen zijn de TV en de auto heilige koeien geworden.

- Hoe staat u tegenover de progressieve politiek correcte milieus die organisaties als de uwe graag voor hun kar spannen?

Cakar Rezzak: Het is mijn persoonlijke overtuiging dat de échte vijand niet exclusief gezocht moet worden bij het Vlaams Blok of bij de mensen die zoals hen denken. Zij die in staat zijn om onze idealen en onze emancipatiestrijd het meeste schade te berokkenen zijn immers juist die mensen die zich genesteld hebben binnen de SP, Agalev en linkervleugels voor zover die bestaan binnen de CVP, VLD en VU. Het zijn immers deze mensen die als zelfverklaarde progressieven denken en verkondigen dat zij immuun zijn voor het racisme, dat de échte sluipmoordenaar is van al hetgene dat wij als progressieve burgers in dit land proberen te realiseren. Wij hebben tegenwoordig zelfs verschillende parlementariërs en andere politieke gemandateerden die soms intoleranter en bekrompener zijn dan de grootste Vlaams Blokkers. Omwille van de eigen carriëristische motieven zijn ze immers binnnen hun eigen respectieve partijen verplicht om roomser te zijn dan de paus. Het perfide in dit alles is dat het meestal dezelfde zogenaamd progressief politieke milieus zijn die hardop de vraag stellen naar de reële kwaliteit van de kritische Nieuwe Belgen. O wee, wanneer iemand zoals ik dan de vermetele moed heeft om de handschoen op te nemen en dan een aantal pertinente vragen te stellen. Ik dicht mezelf wel eens de bijnaam 'de egel' toe, vanwege de honderden dolken die ik in mijn rug voel prikken. Zo heb ik onlangs een paar artikelen in De Morgen en De Standaard gepubliceerd waarin ik man en paard noem, wat mij absoluut niet in dank is afgenomen. Mijn conclusie staat nochtans steeds als een paal boven water. De status quo binnen de huidige politieke constellatie heeft voor wat betreft de Nieuwe Belgen maar één verliezer en dat zijn zijzelf.

- Is dit de eerste keer dat u in contact komt met de Vlaamse beweging?

Cakar Rezzak: Als federatie van Zelforganisaties is het de eerste keer. Wellicht omdat wij nog geen drie jaar bestaan. Privé daarentegen ken ik wel wat Vlaams-nationalisten en ben ik steeds gefascineerd geweest door de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en al de onderliggende historische mechanismen. Ik vind het namelijk ongelooflijk boeiend hoe een bevolkingsgroep zich op relatief korte tijd kan profileren als een zelfstandige culturele entiteit met een eigen taal, verleden, economie en prestige. Dat het hierbij gaat over een relatief kleine bevolkingsgroep van enkele miljoenen mensen vergroot nog meer mijn verbazing en bewondering hieromtrent. Wat het Vlaamse volk sinds de Belgische onafhankelijkheid heeft gerealiseerd op dit vlak strekt tot voorbeeld voor anderen in de wereld.

- Zijn Vlaamse nationalisten voor u allen potentiële Blokkers zoals voor vele politiek-correcte Belgen?

Cakar Rezzak: Dat zou ten eerste intellectueel zeer oneerlijk zijn en ten tweede ongelooflijk stompzinnig, omdat wij soms heel wat gelijklopende en overlappende thema's bespelen. Ook ik weet intussen wat het is om bewust verkeerd begrepen te worden door steeds dezelfde mensen en milieus die mij, juist omwille van mijn persoonlijk engagement, monddood proberen te maken door me te bestempelen als iets wat ik niet ben. De ervaring heeft mij ook geleerd dat deze zelfverklaarde 'democraten' er zelfs niet voor terugdeinzen om mijn goede naam door het slijk te halen en zelfs allerlei bedreigingen te uiten aan mijn adres. Een mens zou van minder gedegouteerd geraken. Integriteit, idealisme en intelligentie worden nu eenmaal niet geapprecieerd wanneer de oude politieke cultuur en het eigenbelang in het gedrang komt.

- Kan u zich voorstellen dat Turken na een aantal generaties zelf door het leven durven of kunnen gaan als Vlaams-nationalist?

Cakar Rezzak: Ja, ik kan me dat perfect voorstellen, met dien verstande dat het nog niet voor de komende generaties zal zijn. Het huidge klimaat is er immers nog steeds één waarin het nog steeds bon ton is dat voor de 'klassieke' Vlaamse nationalist iedereen die niet sinds minstens dertig generaties oervlaamse roots heeft per definitie verdacht is en gedoemd is als 'tijdelijke resident' binnen de Vlaamse cultuur door het leven te gaan. Dit is een proces van lange adem.

- Het valt ons als autochtone Vlamingen wel op dat vele Turken zeer xenofoob en oerconservatief kunnen zijn. Klopt dat beeld?

Cakar Rezzak: Xenofobie en conservatisme zijn universele menselijke reflexen waartegen we moeten reageren. Door de geschiedenis heen is het immers vaak zo dat de ene minderheid een trapje hoger kan klimmen op de maatschappelijke ladder, ten koste van een andere minderhied. Ook de Turkse gemeenschap is natuurlijk niet immun voor dit sociale fenomeen. Waar vroeger bijvoorbeeld vooral Italiaanse, Spaanse en Poolse gastarbeiders het werk dat te gevaarlijk of minderwaardig werd bevonden door de autochtonen werd gedaan, werd dat later uitgevoerd door Turken en Marokkanen. deze evolutie zet zich nu verder in die zin dat de nieuwe paria's in onze samenleving vooral Afrikanen en Oost-Europeanen dreigen te worden. Wat in deze kwestie belangrijk is, is dat wij na verloop van tijd niet zelf racistisch zouden worden ten aanzien van deze 'nieuwkomers'. Ook dit vergt soms veel moed en zelfreflectie.

- Hoe realistisch is het beeld van de sterke cohesie van de Turkse Gemeenschap?

Cakar Rezzak: Tegenwoordig is deze cohesie, vrees ik, ver te zoeken. Op dit vlak zijn wij Turken een beetje te goed aangepast aan een uitsluitend op materialisme en egocentrisme gerichte levenswijze. Meer en meer voel ik dat de meest positieve elementen van onze traditionele zelfredzaamheid en interne verbondenheid aan het afbrokkelen zijn. Enkel de meest negatieve elementen van de traditionele Turkse cohesie zullen op langere termijn overleven. De sociale controle waarvoor Turken beroemd en soms berucht zijn, bestaat nog steeds maar ze wordt hoe langer hoe meer door onze jongeren als verstikkend ervaren. Over het algemeen klitten we tijdens cruciale momenten nog steeds goed samen, wat niet slecht is, maar ook dit begint te verwateren, juist door die algemene apathie. Soms word ik daar zelf nogal depressief van als je jezelf begint af te vragen voor wie je al dat werk eigenlijk verzet (zucht).

- Bent u voorstander van migrantenstemrecht, en zo ja, waarom?

Cakar Rezzak: Als het van mij afhangt krijgt iedereen stemrecht die hier belastingen betaalt. Dit is geen waterdicht criterium om te bepalen of mensen geëngageerde burgers zijn die aan hun tokomst proberen te bouwen, maar een betere uitweg zie ik voorlopig niet. Wanneer, aan de andere kant, de enige motivatie voor het bekomen van het Belgisch Staatsburgerschap een aantal administratieve voordelen zouden zijn, dan beschouw ik dit als een bewuste devaluatie van het staatsburgerschap in het algemeen. Het mee willen participeren aan de Belgische samenleving moet steeds de enige achterliggende motivatie blijven van de would-be-Belgen.

- Stel dat morgen alle migranten stemrecht krijgen? Hoe zou ons politiek landschap er dan volgens u uitzien?

Cakar Rezzak: Het zou er ongeveer hetzelfde uitzien zoals nu, met dien verstande dat al de klassieke hete hangijzers in verband met allochtonen als bij toverslag zouden verdwijnen. De cynicus in mij heeft mij geleerd dat mensen met een politieke stem meer waard zijn dan mensen zonder.

- Interesseert het de gemiddelde migrant eigenlijk wel om stemrecht te krijgen?

Cakar Rezzak: Wij zijn even apathisch en kortzichtig als de gemiddelde autochtone Vlaming en ik ben daar soms diep plaatsvervangend beschaamd over. In dit licht is de eis voor stemrecht voor migranten natuurlijk wel een elitaire eis, maar het is voorlopig wel de enige optie die we hebben om de ingezette evolutie om een volwaardig en gelijkwaardig burgerschap te verkrijgen verder te zetten. De andere optie is geweld. Kijk maar naar Noord-Ierland en Baskenland zoals die zich in onze voor- en achtertuin bevinden.

- Nu we over geweld spreken, zijn er contacten met de Koerdische gemeenschap?

Cakar Rezzak: U legt een eigenaardig verband. In Gent is het traditioneel zo dat zelfs mensen van wie geweten is dat ze Koerd zijn, zichzelf in het openbaar Turkificeren omdat de culturele verstrengelingen hier zo intens zijn tussen de beide gemeenschappen. Bij mijn weten is er nooit een fanatieke scheiding geweest tussen Turken en Koerden. Die scheiding is er pas gekomen na de Öcalan-affaire, en dan nog op heel bescheiden schaal in vergelijking met zich elders in Europa bevindende Turkse en Koerdische gemeenschappen. Apathie heeft zelden voordelen, maar deze sociale vrede is een positieve uitzondering op de regel.

- Hoe zit het dan met Turkse extreem-rechtse infiltratie in culturele milieus?

Cakar Rezzak: Dat is een vraag die ik me al lang stel, vooral als ik dan Vlaamse vrienden spreek die me keer op keer vragen hoe dat nu eigenlijk zit met die Grijze Wolven. In alle eer en geweten antwoord ik dan steeds dat het weinige politieke en nationalistische dat je vindt binnen Turkse milieus in realiteit niet verder gaat dan pure folklore. MHP-sympathisanten vind je natuurlijk in overvloed. Maar wanneer je hen de vraag zou stellen wat deze sympathieën eigenlijk precies omhelzen zullen velen het antwoord schuldig blijven. De mythe is dat het MHP-gevoel synoniem is voor het voorstaan van bepaalde traditionele normen en waarden. Dat is natuurlijk onzin omdat dezelfde waarden en normen perfect gedeeld kunnen worden door andersdenkende Turken en zelfs Vlamingen.

- De hamvraag: gelooft u in een multiculturele maatschappij?

Cakar Rezzak: Persoonlijk ben ik eerder geneigd om ontkennend te antwoorden omdat ik nogal existentialistisch ben ingesteld en bijgevolg denk dat de mens heel veel slechts in zich meedraagt. Ik geloof niet dat de Amerikaanse melting-pot- theorie toepasbaar is op Vlaanderen. Waar ik echter wel in moet geloven is een samenleving waar allerlei uitgesproken zakelijke overeenkomsten worden gemaakt tussen individuen en gemeenschappen. Enkel dit systeem kan een minimale garantie bieden voor een mooi lappendeken van talen en culturen die geleidelijk aan elkaar zullen bevruchten. Zolang die overeenkomsten er echter niet zijn en er een te grote vrijblijvendheid is, dan werkt het systeem niet en zullen haat, wantrouwen en tribalisme blijven overheersen. Mijn geloof in de multiculturele samenleving is deels ingegeven door noodzaak. In een beschaafde samenleving anno 2001 is er geen andere realistische optie.