Nummer 85


Baskenland | maart 2003


Spaanse "democraten" sluiten Baskische krant "Egunkaria" (W. Hensgen)<< Nummer 85

In de nacht van 20 op 21 februari klopten opnieuw Spaanse conquistadores op Baskische deuren. Op bevel van magistraat Juan del Olmo deden driehonderd (!) leden van de Guardia Civil een inval bij de Baskische krant "Euskaldunon Egunkaria", de enige die uitsluitend in het Euskara schrijft. Behalve de zetels van Andoain, Iruña, Bilbo en Gasteiz werden er ook nog bijna 20 woningen doorzocht. Er was geen directe aanleiding en Del Olmo wachtte niet eens op het resultaat van de huiszoeking. Hij sloot meteen de kantoren want de krant "verspreidde het terroristisch ideeëngoed en wel met de hulp van de taal 'eusquera'!"

Tien directieleden werden meegenomen en in afzondering geplaatst. De website van de krant werd meteen afgesloten. In de loop van de middag verspreidde de Minister van Binnenlandse Zaken een nota waarin hij één van de arrestanten als "tussenpersoon tussen de krant en ETA" noemde. Volgens de minister stond de terroristische organisatie aan de wieg van "Egunkaria" en stelde ze zelfs de directie aan.

Nooit waren er geruchten in verband met terroristische "activiteiten". Egunkaria werd veel gematigder dan Gara genoemd. In hun krant kwamen ook "tegenstanders" aan het woord. De hoofdredacteur werd dan wel ooit, samen met de hoofdredactrice van Gara, door magistraat Garzón opgepakt en in Madrid ondervraagd maar toen ging het enkel om een interview met een ETA-leider dat nooit werd gepubliceerd... en deze niet-publicatie was verdacht.

In Spanje konden ze de Baskische krant niet lezen en de vraag mag gesteld worden of Egunkaria werd gestraft wegens het spreken van de Baskische taal? Zo was het onder de Francodictatuur en zo leek het nu opnieuw, onder het regime Aznar. Wie zich buiten het vanuit Madrid gedecreteerde "eenheidsdenken" begeeft kan zich in Spanje aan een schaamteloze vrijheidsberoving verwachten.

Dezelfde nacht kregen ook het culturele tijdschrift "Jakin" en de Federatie van Baskische Scholen bezoek van de 'giganten'. De verantwoordelijke van "Jakin", Juan Mari Torrealdai, werd daarbij geboeid en met een jas over het hoofd als een gangster afgevoerd!

Meteen klaagden de christendemocratische PNV, bij monde van Markel Olano, en EA, via Galdos, de "democratische kwaliteiten van de Spaanse justitie" aan. Ook de PNV-krant Deia noemde de aanval "arbitrair". Vele andere persorganen lieten onbevreesd hun protest horen en noemden het voorval "alarmerend". Zelfs de PSOE toonde zich verrast. Odón Elorza, socialistisch burgemeester van Donostia, vroeg de sluiting ongedaan te maken uit respect voor de vrije meningsuiting. Een aantal andere kranten en ook de Baskische Universiteit boden meteen hun drukpersen aan.

Zelfs de Baskische Regering nam openlijk de verdediging op. Zij beloofde "het proces diepgaand te zullen volgen" en vroeg aan het Hooggerechtshof "een dringende en duidelijke verklaring" In 1998, bij de sluiting van Egin, feliciteerde toenmalig justitieminister Atutxa Garzón nog met zijn actie en sprak hij in het parlement over "de Maffiapraktijken van ETA en de gelijkenissen met Egin en Egunkaria". Blijkbaar ontdekte de Baskische regering inmiddels waar de échte vijanden van Baskenland zitten.

De Baskische Minister van Cultuur, Miren Azkarate, zei dat "de sluiting van een communicatiemedium een uitzonderingsmaatregel is in elk democratisch systeem."

Mayor Oreja, de "Baskische" Führer van de neo-franquistische PP, zette onmiddellijk een aanval in op de executieve van Ibarretxe. De miljoenensubsidie die de Baskische Regering de voorbije jaren naar "de ETA-krant" liet vloeien zou nu wel eens de aanleiding kunnen zijn om de Baskische Regering eindelijk in dezelfde zak te kunnen stoppen als de terroristische organisatie. De "Endlösung" van het Baskisch probleem kondigde zich aan... Of zal binnen een aantal jaren deze zaak geklasseerd worden bij gebrek aan bewijzen zoals dit gebeurde met de krant "Egin"? Die werd op 15 juli 1998 op grond van dezelfde beschuldiging gesloten. Enkele jaren later bleken er onvoldoende bewijzen voorhanden te zijn maar de arrestanten van toen wachten nog steeds op een proces. De krant was inmiddels wel verdwenen. Spaanse democratuur, de vrienden van Wilfried Martens!

Amper een dag na de feiten had het personeel van "Euskaldunon Egunkaria" het voor elkaar gekregen om een krant van 16 pagina's in de kiosken te laten verschijnen. De vervangkrant heette "Egunero", "dag aan dag" en in enkele uren waren de 50.000 exemplaren uitverkocht. De Guardia Civil had vooral in het Zuiden (Navarra) erg geïntimideerd om te beletten dat de krant te koop kon worden aangeboden...

De hoofdtitel was vrank en vrij:

"Itxia, baina ez isildua"
"Gesloten maar niet het zwijgen opgelegd".

De Baskische minister van Milieu, Sabin Intxaurraga (EA) werkte aan het nummer mee en er stond publiciteit in voor de Communistische regeringspartij IU-EB, de vakbond LAB, Udalbiltza en ... de Baskische Regering.

In het Baskisch parlement ontstond er dezelfde dag een incident. Terwijl Antton Morcilla (Batasuna) van op het spreekgestoelte, met het nummer 1 van Egunera in de handen de aanslag tegen het Baskische Volk aanklaagde ging partijgenoot Joseba Alvarez een exemplaar afgeven aan Iturgaiz (PP) en begonnen de parlementairen van de PNV ostentatief de nieuwe krant te lezen.

Twee dagen later, op zaterdag 22 februari 2003, werd in Donostia achter de slogan "Vooruit Egunkaria. Ja aan de Baskische Taal" verzamelen geblazen door een massa zoals San Sebastián die mogelijk nooit eerder zag. Het zou een grote dag voor Baskenland worden en er gingen 100.000 exemplaren van de nieuwe krant "Egunero" van de hand!

Behalve de mensen die er "verwacht" werden stapten ook de Baskische ministers van Justitie, Onderwijs en Cultuur mee op. Verder vielen op: Gemma Zabaleta, de toppolitica van de PSE (socialisten), Ramón Sudupe, PNV-député van Gipuzkoa, evenals Ramón Etxezarreta, PSE-schepen van Donostia en de schrijver Bernardo Atxaga. Na afloop werd vooral de uitspraak van minister Acebes dat de sluiting van Egunkaria er gekomen was om ervoor te zorgen dat de Baskische taal zich in vrede kon ontwikkelen op de korrel genomen. De kreet "Acebes, wij hebben je hulp niet nodig!" werd onthaald op applaus en beantwoord met de leuze "Zuek faxistak zarete terroristak" - "Jullie, fascisten, zijn de terroristen".

De Spaanse justitie leek héél even de pedalen kwijt te raken toen de Bankrekening van Martin Ugalde, stichter-erevoorzitter van Euskaldunon Egunkaria, en die van zijn echtgenote werd geblokkeerd! Toch is hij niet meteen het "prototype" van een terrorist. Na de Burgeroorlog diende hij, zoals vele Basken, uit te wijken naar Venezuela waar hij achtereenvolgens twee tijdschriften uitgaf. Na zijn terugkeer in (Noord-) Baskenland gaf hij clandestien het PNV-blad "Alderdi" uit. In 1973 werd Ugalde door de Spaanse dictator gedeporteerd naar Noord-Baskenland. Na de dood echter van Franco werd hij één der stichters van de PNV-krant "Deia". Later was hij nog directeur van het Departement Cultuur van de Baskische Regering. Bovendien schreef hij verschillende novelles, essays, theaterstukken en andere werken, zowel in het Baskisch als in het Spaans. Hij is doctor honoris causa van de Baskische Universiteit. Ugalde is 82 jaar!

Rechter del Olmo vroeg zelfs rekeningen van familieleden van de arrestanten en de rekeningen van overledenen die ooit een leidende functie hadden in de krant volledig te onderzoeken en wel sedert de start van de krant in 1990! Op deze manier meent men bewijzen te vinden van het witwassen van "gelden die verkregen werden via terroristische activiteiten" (lees ETA).

Op hetzelfde ogenblik dat de arrestanten voor de rechter werden geleid vernam de familie dat Pello Zubiria, de eerste directeur van Egunkaria, in de gevangenis een zelfmoordpoging had ondernomen. Hij was zaterdag in het ziekenhuis opgenomen na een zenuwcrisis, hoogstwaarschijnlijk ten gevolge van de inhumane "ondervragingstechnieken". Bij navraag over de gezondheidstoestand kreeg de echtgenote als antwoord "Hij leeft."

Na verschijning voor rechter Juan del Olmo werden vijf van de 10 arrestanten aangehouden en opgesloten in de hel van Soto el Mayor: Xabier Alegria, Iñaki Uria, Juan Mari Torrealdai, Xabier Oleaga en Txema Auzmendi. (Deze Jezuïet wilde enkel een verklaring afleggen in het bijzijn van een advocaat van zijn Orde.) De vier anderen kwamen op borg vrij: Luis Goia en Fermín Lazkano (12.000 ), Imma Gomila (18.000 ) en Martxelo Otamendi (30.000 ). Zubiria bleef in afwachting in het ziekenhuis.

Meteen na de vrijlating kwamen de hallucinante verhalen over de "ondervragingen".

Otamendi vertelde dat hij gedurende de 5 dagen dat hij in afzondering was twee sessies met de plastic zak te verwerken kreeg. "Het was gruwelijk, ongenadig en vernederend, vanaf de eerste dag. Ze behandelden ons als ratten. We hoorden hoe anderen geslagen werden en we hoorden hun pijnkreten. 'We weten dat je gaat zingen en je zal zingen, vandaag, morgen, je ziet zelf maar wanneer...' bleven ze herhalen." Otamendi had fysieke oefeningen moeten doen tot hij volledig uitgeput was. Alegria kreeg eveneens de plastic zak over het hoofd terwijl Juan Mari Torrealdai werd afgeranseld. Tegen enkelen onder hen werd gezegd dat hun vriend Martin Ugalde overleden was tijdens de huiszoeking!

Precies een week na de arrestatie van de eerste directeur van Egunkaria, Pello Zubiria, mocht die gedurende tweemaal 10 minuten zijn echtgenote ontmoeten. Dit gebeurde in de 'intensive care' van het ziekenhuis in Madrid waar hij werd opgenomen na de eerste "ondervragingen" door de Guardia Civil. Zubiria had een longontsteking opgelopen en zijn toestand werd ernstig genoemd. Del Olmo ging in het ziekenhuis een verklaring van Zubiria afnemen waarna hij besloot hem naar de gevangenis te laten overbrengen vanaf het ogenblik dat diens gezondheidstoestand dat zou toelaten.

Toen op 21 februari, 's morgens voor dag en dauw, op een aantal deuren werd geklopt ging het dus om Basken te helpen bij de ontwikkeling van hun taal en cultuur. Dankbaar mogen zij zijn die samen met een deel van hun eigendom werden meegenomen! Zo was het ook al in 1936. Naar de stoffelijke resten van een groot aantal slachtoffers van toen wordt sedert korte tijd, vóór én ná, in massagraven gezocht...

De enige bedoeling van de Spanjaarden is dezelfde als die van de "Moren", de Romeinen en alle andere bezetters die er ooit voorbijkwamen. Ze willen allen het bericht naar huis sturen met de melding "Domuit Vascones".

P.S. Op 28 februari, een volle week na de inval bij de krant, liet ook de Baskische president van zich horen. Ibarretxe eiste de onmiddellijke heropening van Egunkaria en de invrijheidstelling van Pello Zubiria. Had hij 'uit beleefdheid' eerst het bezoek van de Spaanse koning laten voorbijgaan die twee dagen eerder een eerste steen was komen leggen in Bizkaia? De lange Borbón had daarbij aangedrongen op een pacifistisch samenleven "als Spanjaarden en Europeanen".