Nummer 87


Nieuws uit het derde gewest en zijn riante omgeving | mei 2003


(Euro-)Brussel-kroniek (Christian Dutoit)<< Nummer 87

Verkiezingen in Brussel: duizenden Franstaligen kiezen voor Vlaams Blok

De analyse van de verkiezingsresultaten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vormen telkens weer een boeiende en belangwekkende oefening. Is de Vlaamse demografische afkalving tot stilstand gebracht, ja of neen? Wat is het effect van de 'nieuwe Belgen'? Zit er een blokkeringsmogelijkheid in voor het Vlaams Blok, volgend jaar met de regionale verkiezingen? Dat zijn de hamvragen, maar zoals steeds is een eenduidig antwoord erg moeilijk te geven, want de uitslagen zitten vol met tegenstrijdigheden. We doen een poging om het kluwen te ontrafelen.

Als we voortgaan op de resultaten voor de Kamer, dan kunnen we een belangrijke vooruitgang vaststellen van het aantal stemmen, uitgebracht op Vlaamse lijsten, zowel in absolute als in relatieve cijfers: van 60.780 stijgt het naar 68.708 (+7.928) - in 1995 stonden we op 63.653. Op het totaal van de in Brussel uitgebrachte stemmen gaan er nu 14,36% naar Vlaamse lijsten tegen 13,54% vier jaar geleden. Deze stemmenwinst is bijna geheel toe te schrijven aan het Vlaams Blok, dat spectaculair stijgt van 17.468 naar 27.353 stemmen (+ 9.885). Ook SP.A-SPIRIT (+ 2.380) en VLD (+ 2.534) gaan erop vooruit, ten koste van CD&V (- 2.534), Agalev (- 3.249) en N-VA (- 1.126, vergeleken met VU-ID). De 'democratische' partijen gaan er dus globaal op achteruit met 1.995 stemmen. Voor de Senaat daarentegen gaan alle Vlaamse partijen samen erop achteruit, van 58.566 naar 55.838 (- 2.728), of van 13% naar 11,67%. Hier haalt het Vlaams Blok een veel en veel lager resultaat: een bescheiden vooruitgang van 14.370 naar 16.415 stemmen. De partij haalt dus een kleine elfduizend stemmen meer voor de Kamer dan voor de Senaat. De enige mogelijke verklaringsgrond voor dit fenomeen is het feit dat de kiezer bij zijn keuze voor de Senaat voorafgaandelijk een taalkeuze moet maken, wat voor de Kamerverkiezingen niet het geval is. Vele duizenden Franstalige kiezers hebben daardoor de Vlaams Blok-Senaatslijst niet gevonden. Hieruit kan men besluiten dat er wel degelijk sprake is van een zekere Vlaamse afkalving in Brussel, die ook bevestigd wordt door de gegevens die uit de kieslijsten blijken (een achteruitgang met ongeveer 2% van de als Nederlandstalig geregistreerde kiezers).

Nochtans is het moeilijk de Vlaamse achteruitgang simpelweg te verklaren door de opgang van de 'nieuwe Belgen'. Het kiezerskorps in Brussel groeit inderdaad met zo'n 29.592 eenheden, maar dat is een veelvoud van de paar duizend Vlaamse stemmen die verloren gegaan zijn. We zijn nog lang niet aan een doemscenario toe.

Wel is het zo dat er in het arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde twee Vlaamse Kamerzetels ingeleverd worden, maar ook dat staat helemaal niet in verhouding tot de werkelijke verkiezingsresultaten (van 43,08% voor de Vlaamse lijsten naar 42,84% of een achteruitgang van amper 0,24%). Het Vlaams zetelverlies is toe te schrijven aan het feit dat N-VA en Agalev hun zetel nipt niet haalden, zodat deze stemmen teloor gingen, toevallig ten voordele van Franstalige partijen.

Voorts volgen de verkiezingsresultaten ongeveer de nationale trends: stevige winst voor SP.A-SPIRIT, VLD en Vlaams Blok; verlies voor Agalev, CD&V en N-VA (vergeleken met VU-ID). Nochtans is de winst veel forser voor Vlaams Blok en ook het verlies van CD&V is betekenisvoller dan elders in het land. De N-VA behoudt toch nog een tweederde van de vroegere VU-score, al dient gezegd dat de VU in Brussel nog een schaduw was van zichzelf.

In percentages uitgedrukt behaalde het Vlaams Blok 39,8% van de Vlaamse stemmen - voor de Kamer. Voor de Senaat behaalde de partij 'slechts' 29,39%. Hoe dan ook lijkt de vrees dat het Vlaams Blok de Brusselse instellingen zou kunnen blokkeren na de regionale verkiezingen van volgend jaar erg overtrokken. Ook voor de Gewestraadsverkiezingen moet immers een taalkeuze gemaakt worden, zodat het resultaat eerder tegen de dertig dan tegen de veertig procent zou liggen. Het Lambermontakkoord heeft bovendien een aantal 'anti-blokkeringsmaatregelen' ingevoerd, zodat het establishment nog wel een tijdje op beide oren kan slapen.

André Monteyne (CD&V) geagresseerd door Walter Vandenbosshe (CD&V)

Onze lezers zullen zich nog wel herinneren dat André Monteyne (ex-Volksunie, ex-Vlaamse Democraten, ex-VLD, ex-Vivant, ex-Liberaal Alternatief enz., thans overtuigd christen-democraat) in Het Laatste Nieuws prijkte met een kleurenfoto die bewees dat hij enigszinds toegetakeld werd door 'nieuwe Belgen' ter hoogte van de Schaarbeekse poort, na een etentje van de Orde van den Prince. Het zijn onprettige ervaringen die menige Brusselse Vlaming al wel eens meemaakt, en die al veel volksgenoten in de verstikkende armen van het Vlaams Blok gedrukt hebben. Echter, de heer Monteyne was zich van geen kwaad bewust toen hij voor zijn nieuwe partij campagne ging voeren in Anderlecht, een buurgemeente van zijn eigen fief Jette, zowaar op een bloemenmarkt, en daar met 'een lichte vorm van geweld' weggedrukt werd door zijn recente partijgenoot Walter Vandenbossche. Die kon het blijkbaar niet uitstaan dat zijn kersverse partijgenoot onder zijn duiven ging schieten. Monteyne, die een heer van stand is, had nochtans niets verkeerd gedaan en enkel één of andere clochard ingehuurd met een sandwichbord waarop een lichtdrukmaal van zijn beminnelijk glimlachend gelaat prijkte, met daarop enkele slogans die er de goegemeente moeten op wijzen dat hij thans een nieuwe obediëntie aanhangt.

Het leven kan soms wreed zijn voor mensen met een overtuiging.

Het Vlaams Blok en de beruchte nachtvluchten

Ook merkwaardig was dat de Blokkers van de 'noordrand', onder aanvoering van o.m. Bart Laeremans, hun beste beentje voorzetten tégen de nachtvluchten die Isabelle Durant zo nodig wou verplaatsen (zie het artikel van onze trouwe medewerkster Mireille Leduc), terwijl in de hoofdstad van Vlaanderen, waar het Blok zich uitsloofde om in het beste Frans campagne te voeren, ene Erik Arckens (Brussels VB-parlementslid en woonachtig ter hoogte van de Louizalaan, waar er weinig hinder is van enig vliegtuiglawaai) de nachtvluchten van madame Durant wél goedkeurde in de Brusselse gemeenteraad, hierbij trouwens aangemoedigd door de Brusselse 'Vlaamse' Agalev'ers.

Brusselse lijsten verdringen mekaar

In het arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde dongen niet minder dan 29 lijsten naar de gunst van de kiezer. Daarbij zaten verschillende links-radicale lijsten als 'Maria' (PVDA) (4.298 st.) en RDS-PC (trotskysten) (2.084 st.), de liberale scheurlijsten Liberaal Appel (2.631 st.) en Veilig Blauw van Leo Goovaerts (862 st.), de extreem-rechtse lijsten Front National (18.986 st.), Front Nouveau de Belgique (1.701 st.) en Nation (1090 st.), de islamitische partijtjes 'Noor' (1.141 st.) en PCP (8.258 st.), de belgicisten van BUB (2.462 st.) en de Franse rattachisten van Gendebien (RWF-RBF) (2.684 st.). We vergeten nog Vivant (7.910 st.) en de christendemocratische scheurlijst CDF (10.390 st.)

Dat alles maakt dat de gemeentelijke aanplakborden wel enige ruimte moesten voorzien zodat iedereen met gelijke kansen de aandacht van de kiezer kon trekken. In heel wat gemeenten gebeurde dit op voorbeeldige wijze, zoals in de stad Brussel, waar de affiches ook netjes door het gemeentepersoneel werden aangebracht. In Schaarbeek daarentegen heerste de hele periode door een niet-aflatende plakoorlog tussen de rivaliserende ploegen.

De gemeente Oudergem had zo zijn eigen oplossing voor de veelheid aan lijsten: de grote Franstalige lijsten MR, PS, Ecolo en CDH kregen keurig hun eigen vakje. De overige Franstalige lijsten mochten het stellen met een vakje 'divers', en alle Vlaamse partijen samen kregen één strookje 'NL'...