Nummer 96


Interview | april - mei 2004


Yves Leterme (CD&V): "Ik geloof niet echt in een toekomst in een Belgische context" (David Cohan)<< Nummer 96

Sinds hij voorzitter werd van CD&V, in opvolging van de 'wollige' Stefaan De Clerck, bracht Yves Leterme ontegensprekelijk wat kleur bij in de Vlaamse en Belgische politiek. Vooral de opslorping van een aantal restanten van de Volksunie en zijn voor paars angstaanjagend goede scores in opiniepeilingen maakten ervan dat hij meer dan ooit voor het voetlicht komt. Een gesprek met Leterme, vooral over de Vlaamse natievorming.

- Tijdens de CVP-periode waren er soms enkelingen van de partij, zoals Verroken, Debondt, Suykerbuyk die het Vlaams geweten vertolkten. Wie doet dat nu bij CD&V?

Yves Leterme: Met een vijftal parlementsleden hebben we conferenties gegeven. Brigitte Grouwels, Ludwig Caluwé, Johan Sauwens, Eric Van Rompuy en Luc Van den Brande houden zich nu vooral bezig met de institutionele invulling van ons programma en van ons institutioneel eisencahier en dit werk is als basis gebruikt om met de N-VA het kartel te onderhandelen.

Sinds het congres in Kortrijk in september 2001 hebben we resoluut gekozen voor een toekomst met Vlaanderen. Ik geloof niet echt in een toekomst in een Belgische context. Ik bedoel: de toekomst van de christen-democratie die zich baseert op een Belgische realiteit. Dit is voorbij. Met het Lambermont-congres, ongeveer in dezelfde periode, is die bladzijde omgeslagen. Wij moeten meer dan ooit vertrekken vanuit Vlaanderen.

- CD&V heeft toen ook gekozen voor een confederaal model. Waarom geen Vlaamse staat?

Yves Leterme: Met de eis van een Vlaamse staat stel je jezelf buiten de grondwet. Zolang je die grondwet hebt, waarbij je met tweederde meerderheid moet beslissen, ligt een Vlaamse staat moeilijk, tenzij je andere middelen gebruikt. Maar als je het vreedzaam wil doen is er geen andere weg. Wij werken nog steeds binnen het constitutioneel verband. Als je de grondwet van 1830 erkent kun je niet anders dan de Belgische realiteit onder ogen zien.

Wij christen-democraten, en geen enkele andere partij heeft dat gedaan, hebben in het verleden het voortouw genomen voor een Vlaamse staatswording. Niet in woorden of slogans of vlagvertoon, maar in daden. Daar zijn we al een tijd mee bezig. De jaren zeventig, tachtig, 1988 en 1993 zijn de mijlpalen van de èchte Vlaamse staatswording en wij hebben daar telkens het voortouw en de verantwoordelijkheid voor genomen.

- Op die manier geraken we er nooit, komt er nooit een Vlaamse staat.

Yves Leterme: Weet u, mensen die in de marge spierballen laten rollen zonder politieke verantwoordelijkheid op te nemen, die zouden moeten beseffen dat je er met versnipperde Vlaamse krachten niet komt. Ik heb de laatste twee, drie maanden hoogst persoonlijk het politieke landschap in Vlaanderen ingrijpend veranderd. Tot vóór enkele maanden, vóór ik de verantwoordelijkheid heb genomen om een kartel na te streven met N-VA, was er een versnippering van Vlaamse krachten die op een democratische wijze meer bevoegdheden willen voor Vlaanderen. Ik heb in februari opnieuw mijn nek uitgestoken en een kartel gesmeed. Dit is een historische kans om die thematiek op de voorgrond te brengen en dit als eikpunt te maken van regeringsonderhandelingen. Dit is niet rommelen in de marge. Ik heb de laatste twee maanden hoogst persoonlijk een enorme kans geschapen voor Vlaanderen. We kunnen die kans grijpen en ik zàl ze grijpen als we van de kiezers het vertrouwen krijgen.

- Stel dat CD&V de grootste partij wordt, wat staat er dan te gebeuren?

Yves Leterme: Dan zullen we doen zoals in de jaren zeventig, tachtig, 1988, 1993: onze verantwoordelijkheid nemen en onderhandelen over de uitvoering van de resoluties van het Vlaams Parlement die door de christen-democraten zijn neergelegd een onder impuls van de christen-democraten ook zijn goedgekeurd. We gaan het been stijf houden zolang we geen uitzicht hebben op de realisatie van die vijf resoluties.

- Het is een minimumprogramma, en van dat minimumprogramma wordt er dan nog wat afgeknabbeld, en wat er dan overschiet is weer een zoveelste stapje dichterbij?

Yves Leterme: Als we de resoluties van het Vlaams parlement kunnen realiseren zullen we een fantastische stap vooruit gezet hebben. Soms zit ik toch met gemengde gevoelens te kijken ten aanzien van mensen die zeggen: dat is niet voldoende. Er is nu een consensus in het Vlaams parlement, behalve met de socialisten op vlak van de sociale zekerheid, om het gemeenschappelijk eisenpakket te realiseren. In de voorbije decennia hebben de christen-democraten het wel voor elkaar gekregen. We zagen dat het niet lukte met het Lambermont-akkoord. We willen er nu voor gaan om de resoluties te realiseren. Het zal niet evident zijn. Wanneer er geen meerderheid gevormd kan worden zonder de CD&V is er een historische kans. Wij zijn van plan ons vel duur te verkopen.

- Denkt u dat het een goede strategie is om beetje bij beetje tot die confederatie te komen?

Yves Leterme: Je kunt niet anders. Wat is het alternatief? De grondwet op te zeggen en de republiek uit te roepen en zorgen dat een deel van het leger zich afscheidt om ons te verdedigen? Dat is allemaal heel erg plezant. Ik moet zeggen dat ik daar met een zekere humor naar kijk. Dat levert enorm interessante geschriften op maar in de politieke realiteit kom je daar nergens mee. Men bewijst Vlaanderen trouwens een slechte dienst door in romantische en irrationele bespiegelingen veel energie te steken.

- Men vergeet soms dat Wallonië ook nog zijn zegje heeft...

Yves Leterme: Ik houd heel veel rekening met Wallonië.

- Denkt u het op die manier te halen?

Yves Leterme: De grondwet legt de spelregels vast. Het is zoals een voetbalploeg die zou zeggen: we kunnen het met elf spelers niet halen. Dus spelen we maar met tweeëntwintig? Dat lukt niet.

- We zouden het nog eens over de te volgen strategie willen hebben. Wat doet u als de Franstaligen weer eens njet zeggen?

Yves Leterme: Niet alleen dat. Maar in 2001 heeft men het gepresteerd om de hefboom die we hadden, zijnde de financiële nood aan Franstalige kant, compleet uit handen te geven. Dat is natuurlijk een enorme verantwoordelijkheid van de liberalen en de socialisten, inclusief de spiritisten die vroeger bij de Volksunie zaten, en de familie Anciaux. Dat was een enorme blunder. Zo startten wij. Maar ik denk toch dat meer Franstaligen dan we soms denken beseffen, ik zeg niet op het vlak van de solidariteit in verband met de sociale zekerheid, maar op vlak van de hefbomen voor eigen economische ontwikkelingen, bereid zijn tot een gesprek. Vooral bij de jongere generatie is die bereidheid aanwezig. Maar nogmaals: het is alleen aan een onderhandelingstafel, bij geven en nemen, dat je iets kunt afdwingen.

- Maar bij de vorming van een Vlaamse regering bespreek je toch geen staatshervorming?

Yves Leterme: Maar een Vlaamse regering die het been stijf houdt doet geheel de zaak blokkeren. We hebben een samenwerkingsfederalisme, met gemengde bevoegdheden, met samenwerkingsakkoorden, met overlegcomités. Dus: in elk van die mechanismen moet men samenwerken en is de medewerking nodig van de Vlaamse regering. Het wordt tijd dat de Vlaamse regering niet meer continu aan het handje loopt van de federale regering. Nog eens, sinds 2001 is het heel duidelijk voor ons dat wij kiezen voor een toekomst in Vlaanderen. Meer dan ooit. Voordien hebben we bewezen dat we heel wat kunnen realiseren voor Vlaanderen. Ook met het kartel hebben we die kaart getrokken. Door die keuze te maken hebben we ook een belangrijke strategische optie genomen die onomkeerbaar is.

- Ook in Brussel loopt heel wat mank.

Yves Leterme: Er is in Brussel een regeerakkoord afgesloten in de tijd en dat regeerakkoord gaan we correct uitvoeren. Ik geef toe: het taalhoffe-lijkheidsakkoord verloopt niet zoals afgesproken. Het is verkieslijker de wettelijke bepalingen te respecteren dan dat soort akkoorden af te sluiten. We staan op veertig dagen van de ontbinding van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en er zal wellicht een andere toestand komen dan nu.

- Bedoelt u dat Chabert er niet meer zal bij zijn?

Yves Leterme: Dat is iets anders. Ik bedoel electoraal, andere krachtsverhoudingen. Niet alles wat in Brussel gebeurt kan in Brussel beslist worden. Het institutionele kader van Brussel wordt federaal vastgelegd. Dat is maar goed ook. Ik kan me voorstellen dat in het pakket dat communautair opnieuw onderhandeld moet worden een aantal aspecten van de Brusselse aanwezigheid en garanties voor de Brusselse Vlamingen en Vlaamse Brusselaars opnieuw bekeken moeten worden.